Stukjes in het wild

Wel niet

Even een vraag voor de Vlamingen onder ons:
Waarom zeggen jullie ‘wel niet’?

Ach­ter­grond van deze vraag:
Ik verbaas me enorm over de con­struc­tie ‘wel niet’. Van­och­tend stond in de krant dat Spielberg Kuifje gaat verfilmen. Daaronder stond een groot tus­sen­kop­je: ‘Het is wel niet zeker of de Ame­ri­kaan­se top­re­gis­seur in hoogst­ei­gen persoon de film zal regis­se­ren’.

Gedachten aan de ont­bijt­ta­fel:
* Volgens mij is het in de zin hierboven een ver­van­ging van het woordje ‘maar’ of ‘echter’ of ‘doch’. Met andere woorden: ‘wel niet’ heeft altijd een verband met iets dat daarvoor gezegd is en is altijd in tegen­spraak daarmee (net als bij maar, echter en doch).
* Maar volgens mijn lief is er een nuan­ce­ver­schil met ‘maar’, ‘echter’ en ‘doch’. Volgens hem is het een verzwakte vorm daarvan.
* Waarop ik mij afvroeg hoe wij Neder­lan­ders het dan ooit zonder die nuance hebben kunnen stellen.
* Bovendien snap ik niet wat de verzwakte vorm van ‘maar’ dan betekent.
* Verder doet het mij denken aan ‘met zonder handen fietsen’ en ‘met zonder jas naar buiten’, wat ik vroeger altijd deed.
* Het lijkt spreek­taal, maar dat het in de krant staat (niet als citaat!), zou dat weer­spre­ken. En als het echt een aparte betekenis heeft, is het raar dat er in schrijf­taal geen equi­va­lent bestaat.
* In mijn oren klinkt het kin­der­lijk en fout. Maar wel geestig.
* Tot slot: ik weet zeker dat ik het ook vaak hoor als het absoluut geen verband houdt met iets dat eraan vooraf ging. Gewoon ‘wel niet’ op zichzelf…

Wat denkt u?

32 reacties

  • Zezunja

    Maar waarom zeggen jullie dan niet ‘evenwel’? Dat klinkt minder krom. En evenwel is hetzelfde als echter, volgens de Van Dale.

  • liza

    En wat moeten we dan wel niet te denken van: wie denkt Piet Huy­sen­truyt wel niet dat hij is??

  • Irene

    Ik ben dan wel niet van Belgische komaf, maar ik zeg er toch wat van. Als je het ‘wel’ naar voren ver­plaatst in de zin, dus ‘Wel is niet zeker of de Ame­ri­kaan­se top­re­gis­seur in hoogst­ei­gen persoon de film zal regis­se­ren’, blijkt daar een keurig licht contrast tot de voor­gaan­de mede­de­ling uit, bestaande in een ont­ken­ning, met de betekenis van ‘weliswaar’ (waar het ook van is afgeleid denk ik) of ‘daar­en­te­gen’. Weten­schap­pe­lijk ver­ant­woord volgens mij. Waarmee ik niet wil zeggen dat je in Belgische kranten niet de grootst mogelijke krompraat kunt aan­tref­fen zonder dat een Vlaming daar een spier bij vertrekt of betwij­felt of dat wel Neder­lands is. Ik noem woorden als ‘weeral’ in plaats van ‘alweer’ (dat hoor je trouwens ook in Neder­lands Brabant) en over het merk­waar­dig gebruik van ‘terug’, in een zin als ‘ik wil terug meer aan sport gaan doen’.

  • Zezunja

    Kijk eens aan, iemand die het lijkt te begrijpen. Hulde! Maar dan heb ik toch nog twee vragen. 1. Mag je straf­fe­loos een woord op een andere plek in de zin zetten, zodanig dat het – mijns inziens – mal klinkt? En 2. als je weliswaar gebruikt komt daar­ach­ter vaak toch ook nog een ‘maar’? Iets als: ‘Het is weliswaar pisweer vandaag, MAAR morgen begint de lente.’

  • Lilimoen

    Ik ben het niet eens met Yuri als die zegt dat er een nuan­ce­ver­schil is. Ik vind het ook spreek­taal en ik versta totaal niet wat het doet in die krant. Het slaat nergens op,…
    Zelf gebruik ik het nooit omdat de ‘wel’ en de ‘niet’ een te con­tras­te­rend gevoel bij me oproept. Vandaar,…

  • Name

    Ik dacht dat het iets typisch Limburgs was! :D Maar hey, woon je in Belgisch Limburg? Dan klopt het namelijk. ;)
    ‘Wel niet’ is wat mij betreft (althans, zoals ik het altijd opvat) hetzelfde als ‘niet’. Gewoon ‘niet’. Afgezwakt ‘niet’.
    Niet dan?…

  • Zezunja

    Ik woon in Vlaams Brabant en De Morgen, de krant waar ik het uit viste, zit ook in Vlaams Brabant (Brussel). Ik heb de indruk dat het hier een wijd­ver­breid ver­schijn­sel is.

  • Name

    Is het niet een over­blijf­sel van iets ver­ge­lijk­baar met de oud­ne­der­land­se ont­ken­ning “niet en”? of is er iets ver­ge­lijk­baars in het Frans?

  • Irene

    Straf­fe­loos, straf­fe­loos … Als het de betekenis niet verandert en je wilt bij­voor­beeld een bepaald woord meer nadruk geven mag dat toch wel? ‘Wel’ aan het begin betekent dan ‘Wel is het zo dat …’ Dat kan. Een zin die met ‘weliswaar’ begint klinkt onaf als er geen ‘maar’ volgt, … maar bij ‘wel’ is dat minder het geval. Natuur­lijk ook een kwestie van smaak allemaal. Wel en niet pal na elkaar maakt een enigszins onzekere indruk: is het nu ‘wel’ zo of ‘niet’ zo. Een beetje van allebei. Een slag om de arm, een ach­ter­deur­tje, een dubbele agenda. Dat is dan wel heel Belgisch.

  • Drs. Johan Arendt Happolati

    Vrouwe Zezunja,
    Zou het niet kunnen zijn dat het woordje ‘wel’ in deze con­struc­tie een ver­ster­king is van ‘niet’.
    ‘Men zoude ook kunnen zeggen: ‘Het is helemaal niet zeker of de Ame­ri­kaan­se top­re­gis­seur…’
    Misschien is het beter te begrijpen als men een accentje op de e plaatst.
    ‘Het is wél niet zeker…’
    Misschien nog een voorbeeld en inderdaad in een verband dat verwijst naar iets wat voor­af­ging:
    ‘Hij ging misschien voor haar de auto uit de garage halen en hij ging haar misschien naar de winkel voeren, maar hij ging wél niet mee de winkel in, nee, dat niet.

    In mijn oren klinkt dat helemaal niet het kin­der­lijk of fout, maar is het juist een erg bruikbare con­struc­tie.

    Met vrien­de­lij­ke groeten.

  • Zezunja

    De ver­kla­ring van Irene vind ik toch à­ets plau­si­be­ler. U maakt het het eigenlijk alleen maar maller, naar mijn beschei­den mening. Waarmee ik wél niet wil zeggen dat uw meedenken niet op prijs gesteld wordt.

  • Het Schoonste Zusje

    Aan de doc­to­ran­dus met de veel te moeilijke naam (mag ik niet gewoon ‘meneer’ zeggen?):
    ik ben het helemaal met u eens! En aangezien wij beiden Belg zijn, stel ik voor dat ook iedereen deze ver­kla­ring aanneemt als de waarheid. Wij Belgen weten het immers altijd beter.
    En daar kunnen die Neder­lan­ders nu wel niets tegen inbrengen!
    Nah!

  • molady

    Deze belg volgt drs. ‘Wel’ is een ver­ster­king van ‘niet’, zo voel ik het aan in mijn dagelijks gebruik. Maar het heeft ook iets te maken met het voor­gaan­de dat gezegd werd. Alsof je benadrukt dat het ene wel maar het andere WEL NIET. Helemaal niet kin­der­lijk, juist ingenieus, een soort van positieve ver­ster­king van ‘niet’. Ahum!

  • Kaat

    In Arnhem (waar ik ben opge­groeid), zeggen ze ‘nooit geen’. Bij­voor­beeld: “Ik heb nooit geen zin in frites”.
    Hoe dom klinkt dat?

  • Het Schoonste Zusje

    (even tussen het gepalaber (is dat juist?) door: aan Dr. JAH (dat is makkelijk!): ook dat heeft u inderdaad juist: W.D. is mijn broer, al slaat dat ‘Schoonste Zusje’ gedoe eerder op Zezunja natuur­lijk!)
    (Ps: hoe wist u dat eigenlijk? Leert u zo’n dingen op de Grote Opleiding waar u zo’n Moeilijke Naam Kreeg?)

    (Ik denk niet dat ik al ooit zoveel haakjes en dubbele punten in een tekst heb gezet)

    @ Zezunja: ver­scho­ning voor dit inter­mez­zo!

  • Drs. Johan Arendt Happolati

    Vrouwe Zezunja,
    Als u des nachts werkelijk wanhopig worstelt, tobt en onrustig slaapt omwille van die initialen, dan wil ik dat verhaal wel eens vertellen, maar dan enkel e‐mailsgewijs, want het is tege­lij­ker­tijd banaal én geheim.
    En dat ik ergens schreef ‘M.S.’, dat was een tikfout; het is wel degelijk ‘M.L.’
    Nietwaar?

  • Zezunja

    Ja, banaal én geheim! Daar staat mijn mailbox áltijd voor open. Doe maar naar zezun­jaat­ze­zun­ja­pun­ten­el. Of in het mail­for­mu­lier­tje hier rechts.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.