Synesthesie is een gelig woord (2)

Op het vorige Synesthesie is een gelig woord (klik) kwamen enorm veel reacties. Zóveel dat het niet te doen was om iedereen in het reactieding antwoord te geven. In dit stukje zal ik de vragen die voorbij kwamen, proberen te beantwoorden. Aan iedereen die toen reageerde (ook die mensen op wie ik hier niet reageer): bedankt voor je bijdrage. Het was een opmerkelijke verzameling verschillende ervaringen. Enne… bedankt is donkerblauw met oranje.

“Ik kan nog makkelijker vertellen hoe kaas voor mij smaakt.”

Octavie zegt: Een wonderlijk verschijnsel. Ik wil wel antwoord geven op de vraag wat ‘wij’ dan zien, wij de niet-synestheten. Ik heb het namelijk niet. Ik zie geen kleur bij een woord, seizoen of dag van de week, cijfers of noten, maar wel iets anders. Ik ‘zie’ een gevoel en een plek in een bepaald systeem, en dat systeem is anders dan in chronologie of jaar-, of urentelling. Het is moeilijk uit te leggen. Alsof het woord of de dag van de week in een bepaald deel van mijn hoofd gelokaliseerd is. En je hem daar ook ziet zitten. Er zit dus geen kleur aan maar het zit in een soort netwerk. Maar het is eigenlijk niet uit te leggen dus. Ik denk dat ik nog makkelijker kan vertellen hoe kaas voor mij smaakt.

Zezunja: Volgens mij is dat ook een vorm van synesthesie. Bovendien las ik ergens dat sommige wetenschappers ervan uitgaan dat iedereen wel een kleine vorm van synesthesie heeft. Ik denk dat die eigenschap in onvoorstelbaar veel soorten en maten verkrijgbaar is.

“Zodat poep dus voor jou roze kan zijn. Of niet?”

Oker zegt: Goh, wat interessant. Ik wist wel dat het bestond en herkende een gedeelte van de wiki. Wat ik alleen zo raar vind, is dat de kleur van het woord niets te maken heeft met de associatie met het woord zelf. Zodat poep dus voor jou roze kan zijn. Of niet?
Maar nu komt het, want ben je behalve een synestheet ook een beelddenker? Dit komt namelijk vaak voor met synesthesie en wijkt ook af van het normale. Dan heb je weer stof voor een boeiend logje.

Zezunja: Ja, poep kan roze zijn, maar voor mij is het een wittig woord door al die ronde vormen. De O is wit en de P is deels wit. Magenta is bijvoorbeeld een blauw met geel woord, door de A, de M en de N. Daar komt geen magenta aan te pas.
En ja, ik heb een fotografisch geheugen. Bij woordjesoverhoringen haalde ik vaak een 9,8, omdat ik de woordjes gewoon voor mijn geestesoog kon aflezen vanaf de pagina waarop ik ze gezien had. En als ik iets kwijt ben, moet ik mijn ogen sluiten en plaatjes van het huis ‘kijken’. Rondlopen heeft namelijk minder zin dan mijn innerlijke fotoalbum doornemen.

“Het houdt me bezig.”

Octavie zegt: Ik heb nog eens zitten denken. In mijn vorige reactie had ik het over ‘wij, de niet-synestheten’. Maar zoals ik het zie, hoeft natuurlijk niet iedereen het te zien. Sterker nog: misschien ziet iedereen het wel anders, woorden, cijfers, dagen, tonen. En is nu net de synesthesie gediagnosticeerd. Dat kan natuurlijk ook nog. Het houdt me bezig. Dus.

Zezunja: Ik denk inderdaad dat jij ook in meer of mindere mate een synestheet bent. Die ruimtelijke ervaring van plekken en gevoel hoort ook bij de symptomen. Ik heb dat ook met plekken en gevoel. Elk land, elk huis, elke straat, elk orgasme, elke huilbui en elke lachkick heeft een eigen kleur.

“Val ik nu ook in een bepaalde maffe categorie?”

Soes zegt: Ik heb het wel met een jaar. Dat is in mijn geestesoog een ovaal en ik sta als het ware aan de zijlijn. En welke tijd van het jaar het is, bepaalt waar ik sta en daar is het lichter dan bij de andere maanden… Maar het is wel in zwart-grijs-wit. En bij het nieuwe jaar is een soort streepje als grens.
Val ik nu ook in een bepaalde maffe categorie??

Zezunja: Ja, ik denk dat ook een symptoompje is. Als dat alles is, is het maar een lichte vorm, maar het is ontegenzeggelijk een synesthetische eigenschap. Mir schreef op haar weblog over een rond jaar. Kijk voor dat stukje hier.

“Dagen zie ik voor me volgens een vast patroon met kleuren.”

Esther zegt: Ik heb het niet met alles, maar zeker wel bij een heleboel dingen. Dagen zie ik voor me volgens een vast patroon met kleuren bijvoorbeeld.

Zezunja: De dagen van de week zie ik verschillend. Soms in golvende linten, soms in halve cirkels, soms als een lijn van links naar rechts. Elke dag heeft, als-ie afgezonderd staat, een vaste kleur, maar in de context van een specifieke week wil die kleur nog wel eens een beetje afwijken – afhankelijk van mijn bezigheden, mijn stemming, het seizoen en de muziek die ik luister.

“Kibbelpartijen over of donderdag blauw of bruin is.”

Aargh zegt: Leuke dingen zijn dat. Over kleuren hoor je dat erg vaak, hier in huis zijn de kibbelpartijen over of donderdag nou blauw of bruin is niet van de lucht. Maar het zou me niet verbazen als veel hiervan cultuur en taalbepaald is, als het voor een belangrijk deel op associaties berust. Ik merk bijvoorbeeld dat lichte kleuren en woorden met een lichte klank (e of i) wel erg vaak gekoppeld zijn maar er is ook vaak overeenkomst tussen klank van het woord en kleurnaam.

Zezunja: Ja, deels valt het vaak wel te verklaren. Mijn woensdagen waren ‘s ochtends wit en ‘s middags zwart en het hele weekend was donker (bruin en zwart). Vrije dagen waren dus donker, waarschijnlijk omdat wij thuis geen tl-licht hadden en op school wel. Zo kan ik inderdaad best veel associaties verklaren, maar soms zijn ze wel schijnbaar lukraak.

“Dus het is meer iets wat ik me verbeeld, dan dat ik het echt zie. “

Eline zegt: Oh, ik wist niet dat dat zo heette. En dat het eigenlijk bestond. Ik zie letters als ik ze me voorstel ook altijd in kleuren. Zo is de A altijd geel en de D altijd groen enz. Maar als ik dat testje doe, dan zie ik geen kleuren. Dus het is meer iets wat ik me verbeeld, dan dat ik het echt zie, zeg maar.

Zezunja: ‘Zien’ is ook bij mij eigenlijk niet aan de orde. Het woord ‘geestesoog’ lijkt wel voor deze eigenschap uitgevonden.
Misschien dat jouw synesthesie niet opspeelt als je leest, alleen als je erover nadenkt. Als ik lees zie ik namelijk in principe ook gewoon zwarte letters. Bovendien hangt het er ook van af of ik over het woord nadenk, of over de betekenis van het woord. Wanneer ik sec de letters naast elkaar zie (het woordbeeld) zie ik een andere kleur dan wanneer ik het woord interpreteer. Het begrip heeft een gevoel en gevoelens hebben ook kleuren, dus die voegen nog iets aan die letters toe.

“Dat snap ik dus niet: hoe je in woorden kunt denken.”

Nova zegt: Bij mij duurde het heel lang om te ontdekken dat niet iedereen in beelden denkt. Dat snap ik dus niet: hoe je in woorden kunt denken.

Zezunja: Ik zie de woorden soms in de beelden langstrekken. Dus de woorden worden dan ook weer beelden. Maar kleur en plaatjes nemen veel ruimte in per gedachte.

“Hoe verschijnen die kleuren dan?”

Nina zegt: Poehee, als het echt zo is dat maar heel weinig mensen dit hebben, dan heb je er eigenlijk wel al best veel in je lezerspubliek, of niet? Ik had er werkelijk nog nooit van gehoord, en kan me er ook heel weinig bij voorstellen. Vind het echt een maf idee, wel heel fascinerend trouwens. Hoe verschijnen die kleuren dan? Als je bijvoorbeeld aan het cijfer ‘4’ denkt, verschijnt er dan een soort van appelgroen scherm voor je geestesoog, of denk je alleen maar aan de kleur appelgroen? Maw: is het iets visueels of meer iets cognitiefs?
Wat ik me dan ook afvraag: krijg je die kleuren alleen als je echt aan een woord denkt of komen ze permanent in al je gedachtenstromen voorbij? Als je dan bijvoorbeeld een soort van interne monoloog hebt van elkaar in hoog tempo opvolgende gedachten en zinnen, zie je daarbij dan ook woord voor woord een soort van kleuren-lichtshow voorbij komen? Hebben voorzetsels enzo ook een kleur? Loopt het kleuren zien synchroon aan het denken of volgt het erop?
Ik geloof dat ik me er echt helemaal niets bij voor kan stellen…

Zezunja: Ik vind ook dat er veel synestheten op mijn weblog rondhangen. ;)
Als ik de tijd krijg om over het cijfer vier na te denken, verschijnt het cijfer vier appelgroen ‘in mijn hoofd’. Als het cijfer vier in een zin gebruikt wordt, is de zin, de omstandigheid en mijn stemming even bepalend voor de kleur waarin ik de zin zie. Als ik de leider ben in ‘Noem een getal onder de tien’ en het getal is twee, dan zal ik de twee in een gele verschijning onthouden. De twee is dan geïsoleerd en belangrijk, dus dan zie ik ‘m heel helder voor me. Ik zie een kleurenlichtshow voorbij komen, maar dat heeft meestal meer met interpretaties van woorden te maken en dan bepaalt mijn gevoel welke kleur er langskomt, Zo zijn ruzies vaak blauw met zwart en zilver en is geluksgevoel en geborgenheid oranje met rood en geel. Heel cliché eigenlijk. Voorzetsels hebben als woord een kleur (uiteraard weer geïsoleerd), en soms mogen ze de zin overschreeuwen, als ze veel nadruk hebben, als ik ze lees en de typografie me daartoe dwingt. Het kleuren zien loopt synchroon met het denken aan een woordbeeld, een getal, een dag of een muzieknoot, maar de kleur van gelijktijdige gevoelens of muziek op de achtergrond of andere sensaties kunnen overstemmen.

Yuri wil ook synesthesie.

Yuri zegt: Ik wil ook synesthesie!

Zezunja: Zo moet-ie, wat mij betreft: Ik wil ook synesthesie!

“Eerst was de woensdag geel, toen blauw en toen groen.”

Marina zegt: Ja dat blijft interessant, die synesthesie. Ik heb het ook. Met een zekere flexibiliteit: in mijn vroege jeugd was de woensdag geel (‘s middags vrij op de lagere school’) totdat ik naar de middelbare school ging. Toen werd-ie blauw. In het eindexamenjaar had ik de laatste twee uur op woensdag vrij en toen werd-ie groen.
Dat is-ie nog steeds. Heeft misschien ook met het woord groen te maken dat lijkt op woen(sdag).

Zezunja: Ja, mijn jaar en de seizoenen zijn ingedeeld in drie maal vier maanden onder elkaar. April staat nooit naast mei en augustus nooit naast september. Het jaar begint linksboven bij januari en eindigt rechtsonder bij december. Volgens mij heeft dat iets te maken met de indeling van verjaardagkalender die op de wc hing toen ik heel klein was. Die was zo ingedeeld. De seizoenen staan ook in die verhouding tot elkaar.

“Synaesthetically challenged, dat ben ik dan.”

Kameleon zegt: zezunja, als je zo fascinerend vertelt over je synaesthetische ervaringen, voel ik me behoorlijk blind. letterlijk, als iemand die blind is geboren en tegen wie iemand vertelt over al het visueel moois dat de wereld te bieden heeft.
het meest jalours ben ik op je gave om de afstand tussen tonen te zien. potverdorie, ik moet het telkens uitrekenen of maar stom gissen wat de afstand is.
synaesthetically challenged, dat ben ik dan.

Zezunja: Maar als ik afstanden hoor, weet ik de eerste toon nog niet en dan heb je weinig aan je zicht op afstanden. Pas al ik de beginnoot weet, heb ik iets aan de kleur van de afstand.

“Als de letters de verkeerde kleur hebben, is dat dan heel irritant?”

Madelief zegt: Wat ik dan weer wil weten: hoe is dat dan als je bijvoorbeeld Yuri’s reactie leest, want wat als hij de letters de verkeerde kleur heeft gegeven – is dat dan heel irritant?

Zezunja: Het leest wel veel gemakkelijker in mijn eigen kleuren. Maar die zijn ook écht wat rustiger, dus dat zegt niet zoveel. Als je mij het getal negen in het groen voorhoudt, dan zal ik het wel minder gemakkelijk onthouden dan wanneer je dat getal in rood/oranje voorhoudt.

“Zo zie ik bijvoorbeeld geen verschil tussen 27 en 72.”

Marjanne zegt: Voor wie zich wil voorstellen hoe het werkt met cijfers en letters: kijk naar een tekst – in zwarte letters – op papier en stel je voor dat alle letters in een kleur zijn gedrukt. “tekst” is dan (voor mij): lichtblauwe t, zwarte e, donkerblauwe k, donkergrijze s, lichtblauwe t.
Sommige letters zijn zo dominant dat ze het hele woord overschreeuwen.
Het heeft allerlei voor- en nadelen. Zo zie ik bijvoorbeeld geen verschil tussen 27 en 72, aangezien de kleuren van de cijfers dicht tegen elkaar aanzitten (zacht oranje bruin en okerbruin), dit getal is meer een vlek. Aan de andere kant kan ik makkelijk een naam uit mijn geheugen opdiepen omdat ik gewoon zoek naar de kleur waar het mee begint.

Zezunja: Het is voor mij inderdaad bijna zoals jij het zegt. Hoewel ik tekst eerst zwart zie en pas als ik de tekst niet interpreteer en het woordbeeld tot me neem, krijgen de letters kleur. Letters overschreeuwen gauw het woord, zeker als er meer van zijn, daarom is is synesthesie een gelig woord. De E is oranje en de S is zwart met wit. En 27 en 72 zijn bijna hetzelfde, maar voor mij is het verschil zoiets als een omgedraaide vlag, en geel (2) links of rechts maakt toch wel wat verschil. Voor mij is het handig met tikfouten corrigeren. Een woordbeeld heeft een kleurstelling als een soort vlag en het valt op als er ineens verkeerde kleuren in een vlag staan.

29 februari 2008 | 14 reacties

«

»

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

14 Reacties
  1. Centrum 29 februari 2008

    Pffffff, ik zou er doodmoe van worden, van al die kleuren, die jullie (extra) zien. Ik ben blij, dat ik dat niet heb.

    Ik vind het wel interessant om dit alles te lezen.

  2. liza 29 februari 2008

    Hoe fijn om lezen allemaal. Ik ben net als Yuri ook jaloers, ik wil het ook! Mijn teksten en woorden zijn saai zwart. Maar gelukkig heb ik net als Soes wel een soort voorstelling van een jaar/kalender in mijn hoofd. Zij staat op een soort ovaal, bij mij is het een soort ladder, waarbij ik ‘voel’ hoeveel dagen/maanden van het jaar er al voorbij zijn, hoe lang het nog duurt eer zomer/vakantie beginnen of wanneer het nieuwjaar is…

    Maar ik zou dus echt wel es willen ervaren hoe het voelt om synesthesie te hebben… Spijtig dat dat niet zomaar kan.

  3. aargh 29 februari 2008

    Tjonge, mijn lindegroene complimenten voor de lichtblauwe nauwgezette beantwoording van zoveel veelkleurige reacties. :-)

  4. Octavie 29 februari 2008

    Eh, oh ja, ik moest je nog terug mailen. Enfin, het is toch gelukt zonder nadere uitleg zie ik. Ik vraag me af of ik er iets van heb hoor, ik betwijfel het. Het enige dat ik wel nogal zeker weet is dat ik een serieuze beelddenker ben, gediagnosticeerd op mijn zevende, door mijzelf. ‘Waar denk je aan?’ vroeg mijn vader, zittend in de auto. ‘Dat kan ik niet in woorden uitleggen, ik zie alleen maar eh plaatjes,’ antwoordde ik peinzend. En ik kan me de beelden nog voor de geest halen. Anyway, genoeg over mij zeg. Wat een gezever. Daar heb ik ten slotte een eigen log voor:)

  5. Ivar 1 maart 2008

    Heeft een joint of bijv. xtc invloed op je synesthesie? Wordt het dan een dolle boel :-) of valt dat wel mee?

  6. Auteur
    Zezunja 1 maart 2008

    @ Ivar: Nope, dat maakt niet echt uit. Misschien met paddo’s of zo, maar met joints niet.

  7. iskander 1 maart 2008

    Wederom een mooi stukje :) Ik begin het steeds beter te begrijpen, hoewel het wel moeilijk is. Ik voel me alsof ik geen geestesoog heb, of daar blind ben. Dat iemand zoveel associaties bij tekst, woorden en letters kan hebben vind ik heel bijzonder. Voor mij blijft het een raadsel hoe zoiets moet voelen, maar dat geld voor jou vast ook met mensen die geen kleuren zien.

    In een geheel andere orde, is het al duidelijk hoe lang de logpauze van het Niet lief collectief duurt? Ik mis jullie stukjes.

  8. Julie 1 maart 2008

    Naar aanleiding van jou blog, schreef ik er ook een stukje over. Vind het nog steeds een zalig concept! Trouwens, wat dat beeld en woorddenken betreft, kan elkaar wel overlappen. Ik was naar film gaan kijken en toen ik buitenkwam was ik in de vreemdste bui, de woorden bleven gewoon lopen in mijn hoofd en ikke maar proberen alles neer te pennen voor het weg was.

  9. Julie 2 maart 2008

    euh. kuch. jouw. vlucht.

  10. Syl 3 maart 2008

    Ik voel me wel een enorme dombo dat ik gewoon in zwart-wit lees en niet voel hoe lang het duurt voor ik vakantie heb (… ja, altijd te lang, dat wel…) en geen beelden bij woorden zie etc. Ik ploeg gewoon letter voor letter door tot het woorden worden die bij elkaar dan weer zinnen worden, die ik dan gewoon heel vaak moet lezen om te onthouden. Ik voel me bijna “gehandicapt” in dit gezelschap.

  11. rutger 9 september 2008

    Oke ik heb ook nog een vraag :)
    Want wat denk je nou als je een snel liedje luisterd dan word je toch gestoord van al die kleuren die in je hoofd komen of niet?

  12. Auteur
    Zezunja 27 maart 2009

    @ Rutger:
    (De vraag van Rutger had ik nog niet gezien. Nu na een half jaar dus nog een reactie:)
    Muziek is een ingewikkelde kwestie omdat ik daarbij ook tactiele synesthesieverschijnselen heb. Alsof de muziek je aanraakt. Dus snelle nummers zijn voor mij behoorlijk heftig. De kleur wordt als ik gewoon luister vooral bepaald door de combinatie van de verschillende noten en het ritme. Die combinatie hoeft niet druk te zijn qua kleuren. Maar als ik een muziekstuk probeer te analyseren en noten en ritmes isoleer, kan het wel een kakofonie worden.

  13. Louise 27 januari 2011

    Maar je weet dus wel dat letters ‘ eigenlijk’ zwart zijn (al is daar natuurlijk ook discussie over mogelijk). Zie je de kleur dan in je hoofd of lees je het ook echt in kleur? En als een woord al een kleur heeft, zie je dan die kleur of je ‘eigen’ kleur bij dat woord? Volgens mij kan iedereen namelijk wel de vraag beantwoorden welke kleur een woord heeft, omdat je een bepaald gevoel hebt bij een woord. En mensen associeren meestal gevoelens bij kleuren.

  14. Auteur
    Zezunja 27 januari 2011

    Ik weet dat de letters Zwart zijn en ik zie de kleur alleen in mijn hoofd en als ik me concentreer ook op het papier (of het scherm).
    Als een woord al een kleur heeft zie ik beide, maar ik kan het ‘dempen’, de synesthesie.

    Dat laatste, dat mensen gevoelens per se met kleur associëren, is denk ik niet waar. Synestheten denken dat iedereen dat heeft, maar dat blijkt nergens uit.

© 2020 Maartje Luif & KLEO, met dank aan Wannes Daemen • Leveringsvoorwaarden

Stuur een mailtje

Wil je meer informatie of heb je vragen? Mail mij!

Wordt verstuurd

Login met je gegevens

Je gegevens vergeten?