De pijn van de hard­wer­ken­de Vlaming

De hard­wer­ken­de Vlaming is ziek, langdurig ziek. De favoriete mascotte van politici die de wereld indelen in hard­wer­ken­de en minder‐hardwerkende mensen heeft het moeilijk, want ze prijzen hem om zijn harde werken, terwijl hij al maanden thuiszit. Zijn lichaam achter zich aan slepend, zijn dagritme naar de vaantjes, de ver­hou­ding met huis­ge­no­ten onder spanning en last but not least, overmand door zorgen omdat hij moet rondkomen van hooguit 60 tot 80 procent van zijn normale inkomen.

Het klinkt als een grap, maar de wer­ke­lijk­heid is dat één op de tien Vlamingen langdurig ziek thuiszit. Ruim een derde van hen kampt met psy­chi­sche klachten. Volgens een recente onder­vra­ging ervaart 10 procent van de Vlamingen te veel stress op het werk en hebben zo’n 280.000 mensen burn‐outsymptomen, een kwart meer dan drie jaar geleden. Slechts de helft van de Vlamingen vindt zijn job werkbaar en Belgen blijven veel vaker dan andere Euro­pe­a­nen naar hun werk gaan als ze ziek zijn.

Een van de belang­rij­ke risi­co­fac­to­ren voor een burn‐out is plichts­ge­trouw­heid. Mensen die hun werk erg serieus nemen, komen sneller in de problemen dan zij die de kantjes er vanaf lopen. En kijk, daar herkennen we hem in, de hard­wer­ken­de Vlaming. De vlees­ge­wor­den ver­kie­zings­slo­gan is volgens de oppor­tu­nis­ten de maat der dingen, maar intussen ligt hij in foe­tus­hou­ding in bed, gordijnen dicht, hopende zichzelf en zijn gezond­heid terug te vinden.

Ik weet wat hij voelt, die hard­wer­ken­de Vlaming, ooit was ik ook zo’n handen uit de mouwen stekende mid­den­klas­ser die ten onder ging aan haar ijver. Maan­den­lang barstte ik in tranen uit als iemand me vroeg hoe het met me ging, omdat ik geen flauw benul had hoe het met me ging. Ik wist niet eens waarom ik huilde. Mijn burn‐out vond plaats onder andere omstan­dig­he­den, maar één ding hebben de hard­wer­ken­de Vlaming en ik gemeen: hij wordt, net als ik destijds, geacht zich te vermannen. Doe een das om, recht je schouders.

Handenvol geld kostte het om mij met duur­be­taal­de hulp­troe­pen een beter mens te maken. Op dagen dat ik uit alle macht de scherven van mijn leven bij elkaar veegde, kreeg ik amb­te­lij­ke brieven met vragen of waar­schu­win­gen van con­tro­leurs en raad­ge­vers. Maan­de­lijks probeerde ik in een kil kantoor aan een vreemde vrouw stamelend het onuit­leg­ba­re uit te leggen: waarom de wer­vel­wind die door lijf en leven raasde nog steeds niet was gaan liggen. Tege­lij­ker­tijd werd alles in stelling gebracht om mijn weer­baar­heid en mijn levens­stijl aan te passen, terwijl aan de arbeids­om­stan­dig­he­den niets werd gewijzigd en mijn collega’s eveneens bij bosjes omvielen.

Ziedaar de situatie van de hard­wer­ken­de Vlaming. Hij dient als model­bur­ger en als het hem niet lukt om op commando zijn pirouette te draaien, wordt er aan hem gesleu­teld tot hij wel dat Duracell‐konijntje is waar ze hem voor houden.

De simpelen van geest krijgen de wind in de rug van de markt­lei­der van de inko­mens­ver­ze­ke­raars, AG Insurance. Die zet 175.000 ver­ze­ker­den voor het blok: of je kiest voor een beperkte dekking en dan sturen we con­sul­tants – con­sul­tants! – op je af, of je houdt onbe­perk­te dekking maar dan wordt de premie veel hoger. In beide gevallen heb je langdurig slechts 60 tot 80 procent van je inkomen; voor veel mensen een ware ader­la­ting. Dus hoewel we hier te maken hebben met een epidemie die haar weerga niet kent, krijgt elk indi­vi­du­eel slacht­of­fer te horen: ‘Zet jij eens even gauw weer je leven op orde! En wees spaarzaam!’

Het is een vorm van ‘blaming the victim’, ook wel schuld­om­draai­ing genoemd. Een fenomeen dat volgens weten­schap­pers de kop opsteekt wanneer we niet kunnen aan­vaar­den dat de wereld onrecht­vaar­dig of ono­ver­zich­te­lijk is. Wie het ide­aal­beeld verstoort, krijgt de schuld: had hij maar beter in het plaatje moeten passen.

De plannen van minister van Volks­ge­zond­heid Maggie De Block (Open VLD) om bedrijven te beboeten die geen inspan­nin­gen leveren om langdurig zieke werk­ne­mers weer aan het werk te helpen, zijn een stap in de goede richting. Maar een minister van een partij die bij uitstek denkt in hard­wer­ken­de en minder‐hardwerkende Vlamingen zal niet bij machte zijn de com­plexi­teit van het probleem te zien en het slacht­of­fer uit de wind te houden.

Deze column verscheen op vrijdag 24 februari 2017 in De Standaard.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.