Dis­cri­mi­na­tie is een sys­teem­fout

Hier ten huize Luif ging de vlag uit toen ik de intro las van het opi­nie­stuk ‘Vijf jaar under­co­ver op de arbeids­markt’ (DS 21 maart) . Mystery calls mogen van onder­zoe­ker Stijn Baert uit de koelkast om zo werk­ge­vers die het niet zo nauw nemen met grond­rech­ten en ethiek een grotere pakkans te geven. Onder­zoe­kers die pleiten voor een sys­te­ma­ti­sche aanpak van dis­cri­mi­na­tie: dat zien wij hier graag!

Maar al bij de tweede kolom moest ik even pauzeren om de vlag uit de houder te halen, en tegen het einde van het artikel snoot ik bedroefd mijn neus in de wimpel. Te vroeg gejuicht. Deze weten­schap­per pookte het vuurtje van de sys­teem­recht­vaar­di­ging weer eens flink op.

Zo schrijft hij dat vrij­wil­li­gers­werk op het cv, net als een hoog oplei­dings­ni­veau en een flink aantal jaren werk­er­va­ring, de ‘ideale manier is om dis­cri­mi­na­tie te ontlopen’. Lees ik dat goed? Te ontlópen? Alsof dis­cri­mi­na­tie­be­strij­ding vooral een kwestie is van er een beetje omheen lopen, en ach­ter­stel­ling iets dat je kunt ontwijken door zelf maar wat beter je best te doen. Ook gaat hij volkomen voorbij aan de rol die dis­cri­mi­na­tie speelt bij het verwerven van de inhoud van dat cv. Bovendien heeft Baert het over vrouwen die minder gericht zijn op pro­mo­tie­kan­sen, alsof vrouwen geboren worden met een soort algemeen gebrek aan ambitie. Terwijl vrouwen zonder ambitie ook vaak het gevolg zijn van sys­teem­recht­vaar­di­ging.

Een veel­zeg­gend onderzoek op dat vlak kwam van een weten­schap­per die vrouwen en mannen een essay liet schrijven, waarna ze zichzelf met een geld­be­drag mochten belonen voor het verhaal. De kwaliteit van de teksten bleek gelijk, maar de vrouwen betaalden zichzelf ongeveer een vijfde minder voor het artikel. In Baerts rede­ne­ring hadden deze vrouwen niet de ambitie om meer te verdienen, terwijl het voor de hand ligt dat er sprake is van een cultuur waarin vrouwen zichzelf en hun werk­zaam­he­den minder waard vinden.

De bena­de­ring van Baert sluit helaas volkomen aan bij het meri­to­cra­tisch geo­ri­ën­teer­de wereld­beeld van de cen­trum­recht­se Vlaamse regering, waarin ver­lie­zers van het systeem dat toch gro­ten­deels aan zichzelf te danken hebben en waarin het sys­te­ma­ti­sche beeld van grote groepen die worden ach­ter­ge­steld wordt weg­ge­wim­peld met ‘niet alle ver­huur­ders dis­cri­mi­ne­ren’ en ‘Pamper­beleid moedigt alloch­to­nen aan om in hun zetel te blijven zitten’.

Om dat wereld­beeld te kunnen keren, moet je willen inzien dat het systeem niet eerlijk is, dat groepen die jarenlang ach­ter­ge­steld zijn niet allemaal per individu minder ambitie of cv‐building tonen, maar dat ze door ste­reo­ty­pe­ring, angst en verkeerde ver­on­der­stel­lin­gen minder kansen krijgen. En dat je niet altijd krijgt wat je verdient, maar vaak ook wat het systeem je gunt.

Het lijkt erop dat Baert dat patroon niet ontkent, want hij schrijft dat zijn bevinding dat ouderen, alloch­to­nen en mensen die langdurig werkloos zijn moei­lij­ker aan een job­ge­sprek komen, weinig ver­ras­send is. Toch sug­ge­reert hij dat je je met een stevig cv en meer ambitie aan het systeem kunt ont­wor­ste­len, en zo dis­cri­mi­na­tie kunt ontlopen. Sterker, hij vindt dat je groepen ‘die er meer voor gaan’ niet mag bestraf­fen via quota of ‘andere vormen van positieve dis­cri­mi­na­tie’.

Zou hij niet beseffen dat die ach­ter­stel­ling juist het gevolg is van positieve dis­cri­mi­na­tie? Dat het de mannen, de mensen zonder bui­ten­lands accent, mét een Vlaamse ach­ter­naam en zonder zichtbare handicap zijn, die al jarenlang positief worden gedis­cri­mi­neerd? Dat alles wat we doen om dat recht te trekken een bij­stel­ling is die het systeem hard nodig heeft?

Die gefor­ceer­de correctie is nodig, omdat de overheid al jarenlang geen ­hoge ogen gooit als het gaat om dis­cri­mi­na­tie­be­strij­ding, omdat gelijk­heid een grond­recht is en omdat elke vorm van ‘je hebt het aan jezelf te danken’ het sys­teem­pro­bleem ontkent.
En tot slot: voor het zelf­res­pect van de ver­lie­zers. Want erger dan gewoon verliezen, is volkomen onver­diend verliezen en er dan ook nog de schuld van krijgen.

Deze column verscheen op vrijdag 24 maart 2017 in De Standaard.

3 reacties

  1. peter paul

    Mooie en inspi­re­ren­de column, Maartje! Jij pleit voor ‘gefor­ceer­de correctie’. Probleem is ‘slechts’ dat instem­ming met het hanteren van jouw woordkeus auto­ma­tisch inhoudt dat je erkent dat de tot nu toe gehan­teer­de houding/werkwijze correctie en dus erkenning van het eigen falen behoeft.

  2. maartje

    Het systeem van voor­keurs­be­han­de­ling van de gepri­vi­le­gi­eer­den behoeft correctie, de kans dat de gepri­vi­le­gi­eer­den in meer­der­heid dat falen onder ogen gaan zien, is inderdaad gering, helaas.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.