Columns

Met veel plezier schrijf en schreef ik columns voor allerlei opdrachtgevers, waaronder Radio 1, VPRO en De Standaard.

  • Columns

    De omge­keer­de wereld

    ‘Zet de palm van je hand onder de kin van de man. Klauw je vingers. Vouw je mid­del­vin­ger naar beneden en duw met je wijs‐ en ring­vin­ger de oogbollen eruit.’ Deze instruc­tie kreeg ik op mijn dertiende tijdens een cursus zelf­ver­de­di­ging voor meisjes. In tien weken leerden we nee zeggen, hulp vragen, knie­schij­ven breken, ogen uitsteken en praten over seksueel geweld. De doel­stel­ling was ‘het vergroten van de fysieke en mentale weer­baar­heid van vrouwen en meisjes door middel van cursussen zelf­ver­de­di­ging en vecht­spor­ten’, maar de training kon niet voorkomen dat ik in de vijf jaar die volgden twee keer werd verkracht en nog vaker werd aangerand. Niet alleen lieten de situaties het niet toe knieën te breken of ogen uit te steken, ook wreekte zich het feit dat er geen cursussen waren waarin jongens en mannen werd geleerd hoe je zorgt dat een vrouw zich niet weerbaar hoeft op te stellen. In de #metoo‐discussie wordt ook vaak ingezet op de weer­baar­heid van vrouwen: zij moeten aan de bel trekken, zij moeten stop zeggen, zij moeten weglopen, zij moeten een klap geven, zij moeten aangifte doen. Maar laat ik je dit vertellen: veel vrouwen zijn dat zat. Weerbaar zijn is dodelijk…

  • Columns

    Dubbele loy­a­li­teit

    Ik moet iets bekennen, iets waar ik geheim­zin­nig over moet doen, omdat sommige mensen argwaan zullen krijgen, omdat er mensen zijn die zullen zeggen: ze wil er niet bijhoren. Ze doet niet mee. Ik mag twee nati­o­na­li­tei­ten aannemen. Ik mag Belg worden en Neder­lan­der blijven. Na elf jaar wonen en werken in België en na een huwelijk met een Belg kan ik namelijk aanspraak maken op rechten en plichten in twee landen. Houd het stil, want zodra ik er echt voor kies, mag er openlijk worden getwij­feld aan mijn intenties. Zo moesten in Australië deze week de senaats­voor­zit­ter, de vice­pre­mier en zes andere politici de politieke arena verlaten, omdat de wet ‘dubbel bur­ger­schap’ niet toestaat bij volks­ver­te­gen­woor­di­gers en rege­rings­le­den vanwege belan­gen­ver­stren­ge­ling. Iets dichter bij huis dreigde PVV‐leider Geert Wilders donderdag met een motie van wan­trou­wen tegen de nieuwe Neder­land­se minister van Bin­nen­land­se Zaken Kajsa Ollongren (D66), die naast de Neder­land­se de Zweedse nati­o­na­li­teit bezit, en tegen staats­se­cre­ta­ris Barbara Visser (VVD), die doordat ze in Kroatië is geboren ook een Kroatisch paspoort heeft. Dubbele loy­a­li­teit. Weg ermee! Ook in België wordt de juri­di­sche fictie van de model­bur­ger met slechts één enkele loy­a­li­teit op hoog niveau gepredikt. Na de staats­greep in Turkije…

  • Columns

    Ieder zijn portie ver­kram­ping

    Ze zijn in ver­war­ring, de mannen, dankzij de hashtag #metoo waarmee vooral vrouwen wereld­wijd aangeven dat ze te maken hebben gehad met seksuele inti­mi­da­tie of erger. De heren laten weten onzeker te zijn. Ze willen gerust­ge­steld worden. Ze willen weten of ze nog com­pli­ment­jes mogen geven, of ze nog dicht tegen iemand aan mogen dansen, of ze nog mogen kijken, knipogen, flirten en jagen. Ze sputteren dat het eigenlijk alleen zou moeten gaan over de echte griezels, want nu krijgen ze het gevoel dat alle mannen schuldig zijn, waardoor ze ver­kram­pen, en tiens, dat moeten we toch niet willen? Dat alle mannen ver­kram­pen? Terwijl me dat een prima idee lijkt, een beetje meer ver­kram­ping. Want laten we eerlijk zijn: onze cultuur is niet vrij van kramp, maar de pijnlijke spanning ontneemt tot nu toe vooral vrouwen bewe­gings­ruim­te. Ieder zijn portie kramp lijkt me fair enough. Vrouwen worden al in de zandbak gewaar­schuwd voor enge mannen, ze laten hun nach­te­lij­ke logistiek gro­ten­deels afhangen van de mate van aan­we­zig­heid van de andere helft van de bevolking en ze kunnen zich op talloze inter­net­plat­forms niet laten zien omdat ze daar direct verteld wordt óf en hóe ze genomen moeten worden. Veel vrouwen hebben…

  • Columns

    Schaamte is oneerlijk verdeeld

    Toen mijn oma op haar zes­en­ze­ven­tig­ste ineens de ster­spe­ler werd van de Niet‐Rokers Brid­ge­ver­e­ni­ging moest ze een nachtje van huis om een toernooi in een andere provincie te spelen. Ik was erbij toen ze aan mijn opa wilde uitleggen hoe hij in haar afwe­zig­heid koffie en thee moest zetten en een ei moest koken. Mijn opa werd bloed­ner­veus en dat was logisch: een fornuis aansteken, het juiste kookgerei kiezen, hij had het allemaal nog nooit gedaan. Na een halfuur gaf mijn oma het op en leerde ze hem alleen nog hoe hij het kof­fie­ap­pa­raat moest bedienen. Ze besloot dat de thee en dat ei maar moesten wachten tot ze weer terug was en liet hem achter met anderhalf brood, zodat hij niet zou ver­hon­ge­ren. Mijn opa was niet dom, maar hij was geboren in 1907 en behoorde dus tot de generatie die geloofde dat mannen onge­schikt zijn voor huis­hou­de­lijk werk. Anno 2017 denk ik niet dat er in mijn nabije omgeving nog mannen zijn die geen ei kunnen koken, maar hul­pe­loos­heid door ouder­wet­se ste­reo­ty­pen is helaas geen verleden tijd. Denk aan de emo­ti­o­ne­le taak­ver­de­ling in huis: in veel gezinnen zijn vrouwen de ini­ti­a­tief­ne­mers van gesprek­ken over emoties en hoewel het…

  • Columns

    Een mannetje loopt in cirkels

    Laten we hem B. noemen. Ik bege­leid­de B. als jonge reporter en ik vermoedde een ernstig probleem. ‘Heb je wel iemand om mee te praten?’, vroeg ik in een Facebook‐berichtje. En zo begonnen onze chats. De ingre­di­ën­ten: B. was als min­der­ja­ri­ge slacht­of­fer in een zedenzaak, waarna het misdrijf, de opsporing en de berech­ting meer dan vijf jaar aan­sleep­ten. Hij had een moeilijke thuis­si­tu­a­tie, een verleden in jeugd­in­stel­lin­gen, een autis­me­s­pec­trum­stoor­nis en een laag budget. Tel daarbij op: een scala aan jus­ti­ti­ë­le fouten en een lange wacht­lijst voor slacht­of­fer­hulp, en een ongeluk in slow motion was geboren. Twee maanden duurt het gemiddeld voor een jongere psy­cho­lo­gi­sche hulp krijgt (DS 19 september), maar bij B. duurde het jaren voor hij de weg naar hulp vond. En toen de redding nabij was, waren de wacht­lijs­ten onver­bid­de­lijk. Al die tijd moest hij – inmiddels meerder­jarig, maar wel nog scholier – zelf zijn psy­cho­loog én zijn advocaat betalen, omdat zijn alleen­staan­de moeder met een arbei­ders­loon net te veel verdiende voor tegemoet­koming. Toen de rechts­za­ken aan­hiel­den, de hulp uitbleef en de nachten steeds donkerder werden, probeerde ik hem ver­trou­wen te geven, en het gevoel dat er iemand was. Als ik al wakker was en hij nog moest slapen,…

  • Columns,  Over natuur

    Omdat vrijheid lucht in je hoofd geeft

    Bos­wach­ter Floris uit Breda in Noord‐Brabant liet gisteren via sociale media weten dat hij een illegale boomhut in zijn bos door de vingers zou zien. Hij schreef: ‘Soms is het gewoon heel erg goed om dingen te doen die niet mogen.’ De bos­wach­ter had ook een foto verspreid en een afbeel­ding van de plastic brief die hij op de hut had gespij­kerd. ‘Beste Hut­be­wo­ners, Wat hebben jullie een ont­zet­tend mooie hut gemaakt! Eigenlijk mag het hier niet, maar de bos­wach­ter laat hem staan als jullie je hieraan houden: bouw met natuur­lij­ke mate­ri­a­len, gebruik alleen takken die op de grond liggen, ruim je afval netjes op, haal schommels en ladders weg, en bouw niet hoger dan ander­hal­ve meter. Zijn laatste voor­waar­de was: ga vooral heel veel bui­ten­spe­len! Er kwam lucht in mijn hoofd, want wat is het heerlijk als dingen gewoon mógen. En hoe mooi zou het zijn als we wat vaker zouden horen: ga je gang! Doe maar! Áls je maar bui­ten­speelt! Ik weet dat België bij uitstek het land is waar men graag dingen door de vingers ziet, maar juist bui­ten­spe­len wordt nogal bemoei­lijkt. Zo is het park achter mijn huis om negen uur ‘s avonds gesloten, ook in…

  • Columns

    Ik hou van jullie

    Van­och­tend had ik een discussie op Twitter. Het was zeven uur, mijn koffie stond koud te worden naast mijn scherm, en terwijl mijn vingers over het toet­sen­bord raasden, dacht ik aan de ochtenden vroeger, toen ik mijn afkeuring nog tegen de krant prevelde, en mijn gebrom slechts werd opgemerkt als er toevallig nóg iemand aan de onbijt­ta­fel zat. Aangezien de meeste mensen met wie ik mijn ontbijt deelde redelijk gelijk­ge­stemd waren, leidde mijn gemie­ze­muis zelden tot een och­tend­lijk debat. Maar in het huidige tijds­ge­wricht heb ik dus nog voor het och­tend­glo­ren menings­ver­schil­len over jar­en­der­tig­taal, de ver­ant­woor­de­lijk­heid van links en de effec­ti­vi­teit van emoties. Veel mensen hebben mede om die reden een hekel aan sociale media. Het zou pola­ri­se­ren, het zou de wereld verharden en het zou de mensen navel­staar­de­rig maken; nog slechts geïn­te­res­seerd in de haren op de arm van hun selfie. Hoewel ik die effecten niet ontken, hoor ik niet bij die mensen. Ik heb geen hekel aan sociale media. Inte­gen­deel. Ik denk niet dat ik ooit zóveel geleerd heb als de afgelopen tien jaar op Twitter en Facebook. Vroeger leerde ik door te studeren, door de krant te lezen, boeken, tijd­schrif­ten. Door naar actualiteitenprogramma’s te luisteren en te…

  • Columns

    De street­cre­di­bi­li­ty van een koekblik

    Ik woon langs een drukke weg, in de buurt van een nog drukkere weg, op een paar kilometer afstand van een kla­ver­blad aan drukke wegen. Als er kaartjes van fijn­stof­con­cen­tra­tie in de krant ver­schij­nen is mijn omgeving altijd vrolijk uit­ge­licht. Verder woon ik in een stad met een pro­mi­nen­te plaats in de file­mel­din­gen, en als ik thuis uit het raam kijk, zie ik een gedenk­steen voor een jongen die het leven liet tegen een boom. Ik wil maar zeggen: de auto is gevaar­lijk. Des te opmer­ke­lij­ker dat de auto voor veel mensen een sta­tus­sym­bool is. Ik bedoel: waarom zou je willen pochen met iets dat je op zoveel manieren de adem kan benemen? Het doet me denken aan siga­ret­ten, waarbij juist de aspecten die het product een sta­tus­sym­bool maken, worden beperkt door de overheid. Zo zijn in veel Europese landen de waar­schu­win­gen groter dan de huisstijl, en in Frankrijk is die huisstijl zelfs helemaal afge­schaft. Als je daar een pakje Marlboro, Camel en Lucky Strike naast elkaar legt, zie je geen enkel verschil, behalve als je je leesbril opzet en de kleine let­ter­tjes­leest. De driehoek, het rode cirkeltje en de dro­me­da­ris zijn vervangen door effen zwart. Het idee erachter is…

  • Columns,  Over natuur

    De teloor­gang van de keu­zestress

    Op de weten­schaps­pa­gi­na van De Standaard stond gisteren een antwoord op de vraag waarom er dit jaar na een lange rit naar het zuiden zo weinig dode insecten op de autoruit zaten. Ik hoefde het antwoord niet te lezen, want ik wist het al, en als u een beetje heeft opgelet de afgelopen jaren, dan weet u het ook. ‘Komt het door het asfalt?’ vroeg de vra­gen­stel­ler. ‘Of door pesticide in de berm?’ Nee, was het antwoord van de navorser, het is veel banaler. Er zíjn gewoon minder insecten, niet alleen op de auto­stra­de, maar overal. Hoewel er weinig onderzoek is gedaan, lijkt het erop dat in sommige delen van Europa het aantal insecten met de helft tot wel driekwart is afgenomen. Ik dacht aan juni jongst­le­den, toen ik bij een tank­sta­ti­on in de Bourgogne met mijn kopje koffie op de stoeprand was gaan zitten. Ik ver­wacht­te het beeld dat ik al jaren kende: naast me op de stoeprand zouden de plaat­se­lij­ke mussen hun posities innemen, met goed zicht op de autor­oos­ters vlak boven de voor­bum­per. Ze zouden zij­de­lings heen en weer trippelen, zoals ik ook doe als ik in keu­zestress voor een buffet sta. Na wat dubben, zouden ze…

  • Columns

    Rottige roadmovie

    Er is een beruchte film die velen van ons al meer dan eens gezien hebben. Namelijk, de film die je ziet als je auto tijdens het rijden een raar geluid maakt. Je hoort geschraap of je ziet het wijzertje van de snel­heids­me­ter langzaam zakken en je schrikt je te pletter. Je zoekt een veilig heenkomen en nog voor je de handrem hebt aan­ge­trok­ken, is er een film begonnen waarin de dag volkomen in de soep loopt. Gisteren zag ik die film weer eens. We reden op een rondpunt net over de grens met Nederland, mijn man zat achter het stuur, ik was co‐piloot. Ineens steeg er een luid geraas op uit de auto. De film begint gelukkig nooit voordat je je veilig waant, maar de weg was rustig, we waanden ons veilig, dus de film begon direct. Ik zag op groot scherm hoe we uren bezig zouden zijn om met zondagse bus‐ en trein­tij­den van een dorp in Nederland naar Leuven te komen, ik zag hoe ik mijn knieën tegen elkaar drukte omdat ik naar de wc moest en hoe ik mijn werk nooit zou afkrijgen als ik niet snel thuis zou zijn. Onderin het scherm tikte een teller het…

  • Columns

    Waarom zou je een klootzak willen zijn?

    Het gaat slecht met de politieke cor­rect­heid. Was het een mens, dan zat het fenomeen dezer dagen opge­slo­ten in de donkere kerker van de Hard­voch­ti­gen, met schimmel op de muren en een zak over het hoofd. Terwijl het toch vooral een kwestie is van geen klootzak te zijn tegen mensen die toch al moeite hebben om een vol­waar­di­ge plaats in de maat­schap­pij te verwerven. Of zoals het in Van Dale wordt beschre­ven: ‘Politiek correct wordt gezegd over (taal)uitingen die in over­een­stem­ming zijn met het politieke streven om his­to­risch ach­ter­ge­stel­de groepen (vrouwen, homo’s, min­der­he­den) te eman­ci­pe­ren.’ De Hard­voch­ti­gen zullen de Van Dale beschul­di­gen van politieke cor­rect­heid. Want dat is het aardige van het in dis­kre­diet brengen van politieke cor­rect­heid: je hebt verder geen argu­men­ten meer nodig. Je kunt elke reden om rekening te houden met ach­ter­ge­stel­de groepen, afdoen met hetzelfde argument: ja maar dat is politiek correct. Weten­schap­pers die aantonen dat het zinvol is om rekening te houden met ach­ter­ge­stel­den? Dat zijn politiek correcte weten­schap­pers. Des­kun­di­gen die beweren dat even­wich­ti­ge beeld­vor­ming essen­ti­eel is voor een veilige samen­le­ving? Politiek correcte des­kun­di­gen. Politici die denken dat het goed is om his­to­ri­sche ach­ter­ge­stel­de groepen niet verder in de ver­druk­king te brengen door uit­slui­tings­taal? Politiek…

  • Columns

    Reservaat voor de echte man

    Han­de­laars die een bordje met het opschrift ‘no women’ aan de deur grappig vinden, zijn blind voor de strijd die veel vrouwen dagelijks voeren om gelijk behandeld te worden, schrijft Maartje Luif. ‘Veel vrouwen van onze klanten vinden ons principe juist grappig. En wij blijven daar­ach­ter staan: in onze zaak moet een man zich écht man kunnen voelen, zonder de aan­we­zig­heid van een vrouw.’ Dat zei een kapper in Ternat, nadat hij een klacht had ontvangen wegens dis­cri­mi­na­tie van een vrouw die wilde wachten terwijl haar zoon werd geknipt, maar weg werd gestuurd omdat ze een vrouw was (DS 8 juli). In zijn reactie zitten drie mis­vat­tin­gen verborgen. 1. Als vrouwen het zelf leuk vinden, kan het toch geen dis­cri­mi­na­tie zijn? Daarmee gaat de barbier voorbij aan de culturele variant van het stock­holm­syn­droom waar vrouwen aan lijden. Onze blik is al eeu­wen­lang gegijzeld door mannen. Hoe we de wereld bekijken, wat we belang­rijk vinden, hoe we onszelf zien en waar we al dan niet om moeten lachen: het is allemaal geworteld in een maat­schap­pij waarin het van oudsher van weinig belang was hoe vrouwen naar de zaken keken. Er zijn tijden geweest dat vrouwen het logisch vonden dat ze geen…

  • Columns

    Check je privilege

    Je zag ze de afgelopen weken weer veel passeren, de ‘je mag ook niets meer zeggen’-adepten. Bij gelijk­heids­kwes­ties zijn ze er als de kippen bij om het debat te herleiden tot ‘je mag ook niets meer zeggen’ en ‘willen die politiek correcte zuur­prui­men nu ook al onze toogpraat/whatsappgesprekken/locker‐room‐talk cen­su­re­ren?’ Hoewel er niemand is die zegt dat je niets meer mag zeggen, is het steevast de stok om mee te slaan: mag ik dan helemaal geen grapjes meer over vrouwen maken? Mag ik dan nooit meer het n‐woord zeggen? Mag ik me dan nergens meer mee bemoeien, omdat ik een voor­keurs­po­si­tie heb? Als witte? Als man? Als christen? Het doet me denken aan het antwoord dat papa en mama Luif gaven toen ik vroeg over welke nati­o­na­li­tei­ten je wel grapjes mocht maken en welke niet. Wat mijn ouders mij toen op het hart drukten, zou je in modern anti­di­cri­mi­na­tie­jar­gon kunnen for­mu­le­ren als: check je privilege. In kin­der­jar­gon kwam het erop neer: kies iemand van de eigen leeftijd, ga nooit door als de ander het niet leuk vindt, en als je twijfelt over de ver­hou­din­gen, dan laat je de mopjes over kinderen met rood haar over aan de kinderen met rood haar,…

  • Columns

    U heeft altijd gelijk

    Het maakt niets uit wat ik hier ga schrijven, u heeft namelijk al een mening. U gelooft wat u gelooft, daar kan geen lieve moeder iets aan ver­an­de­ren. Dat kunt u verder niet helpen, we lijden er allemaal aan. Er zijn weinig fenomenen in de psy­cho­lo­gie zo onbetwist als de con­fir­ma­ti­on bias: de onbewuste hang naar het Grote Gelijk. Het schijnt zelfs zo te zijn dat we – ongeacht de feiten – alleen dát willen geloven wat onze positie in de groep niet schaadt, ver­moe­de­lijk omdat we er evo­lu­ti­o­nair geen belang bij hadden om door zoiets onzinnigs als ‘de feiten’ verstoten te worden. Door de bedrading van ons brein zien we de bewijzen een­vou­dig­weg niet als we daarmee onze plaats in de groep riskeren. Het is trouwens nog erger, want u denkt al sinds het begin van deze column te weten wat ik wil zeggen. Het maakt dus niets uit of ik hier zinnige dingen schrijf, de kans dat u na de titel en – vooruit – de eerste zin nog erg veel meekreeg is gering. U vindt dus niet alleen wat u toch al vond, u beperkt zich ook nog eens tot de eerste indruk én u vindt vooral dezelfde…

  • Columns

    De parade van vieze mannen

    We waren nog lang geen jonge vrouwen, we waren meisjes zonder borstjes die wekelijks een ver­ga­de­ring belegden onder het klimrek. Daar bespraken we wie zich onze beste vriendin mocht noemen, we beklaag­den ons over de stink­bom­me­tjes die ons ten deel vielen en we vertelden over de vieze mannen die ons pad kruisten. De ver­za­mel­naam ‘vieze mannen’ volstond binnen onze actieve woor­den­schat van ver­ve­len­de buur­vrou­wen, strenge leraars en zeurende moeders. Vieze mannen hoorden bij het leven, net als fietsen in de regen of ruzie met je zus. Zo was er de coach van de turnclub die bij de handstand je bovenbeen altijd zó dicht bij je liezen vastpakte dat je de warmte van zijn vingers tegen je schaam­lip­pen voelde, er was de man die langs de route van bus 8 woonde en zich geregeld voor het raam stond af te trekken, er was de grote broer van een klas­ge­noot die luidop verslag deed van ont­lui­ken­de tietjes op de speel­plaats en er was de neef van een vrien­din­ne­tje die alle meisjes die hij tegenkwam in het kruis greep. De parade van vieze mannen was schier eindeloos, maar het woord machts­ver­hou­ding konden we slechts met grote inspan­ning foutloos spellen. In het mid­del­baar waren…