• Stukjes in het wild

    Donor in het diepst van mijn gedachten

    Foto: 1990 Was ik veertien? Zestien? Achttien? Ik weet het niet meer, maar ik weet nog wel dat ik een raar gevoel in mijn buik kreeg toen ik mijn donor­co­do­cil met de post ontving. Voor het eerst stond het zwart op wit: ik ging dood. Ik wist wel dat ik doodging, ik was namelijk al duizend keer dood­ge­gaan. Dat is wat hypo­chon­ders doen: doodgaan, oefenen voor het fatale moment. Maar door dat berichtje van de overheid met afspraken voor de dag die me de das om zou doen, haperde mijn tie­ner­hart toch een ogenblik. Ik had het codicil zelf aan­ge­vraagd, want ik was een donor in het diepst van mijn gedachten. Ik moest zelfs wachten voor ik officieel gere­gi­streerd mocht worden en naar mijn oordeel was het meer dan eens kantje boord. De dag dat de envelop bin­nen­kwam, was ik daarom ondanks het rare gevoel in mijn buik ook opgelucht: nu zou dat gesterf van mij tenminste nog ergens toe dienen. In het begin vond ik het raar om het contract over mijn over­lij­den altijd bij me te hebben, maar algauw zat het me als gegoten en na verloop van tijd begon ik zelfs een zekere ver­ant­woor­de­lijk­heid te voelen naar…

  • Stukjes in het wild

    De Blije Bukster wordt vandaag 13 jaar

    Twaalf jaar geleden plaatste ik dit verhaal voor het eerst. Sindsdien plaats ik elke 14 februari het verhaal van De Blije Bukster: een ode aan de dag dat ik mijn stoute schoenen aantrok, waarna ik mijn stoute veters en de perfecte man strikte. Wannes heette in 2005 op internet Yuri Maanzand Vandaag twaalf jaar geleden was ik in staat van ex. En als ik ergens geen zin in had, was het wel om in staat van ex zijn. Ik wilde wilde romances, hete harts­tocht en bakken vol aandacht. Maar goed, als je nog niet zo lang in staat van ex bent, dien je wat geduld te hebben. En daarvoor moet je dus niet bij mij zijn. Geduld. Ik weet niet eens hoe je het schrijft. Ik kan bijzonder slecht afwachten. Mijn handen zijn voor het heft gemáákt. Dus terwijl ik in alle staten van ex was, brak er ineens een Valen­tijns­dag aan. Doorgaans vergeet ik Valen­tijns­dag keihard, maar nu was er werk aan de winkel. Ik heb geen Valen­tijns­dag nodig om ver­lei­de­lij­ke briefjes te schrijven, ik kan immers erg slecht afwachten, zodoende neem ik regel­ma­tig zelf het heft in handen. Maar een dag dat je zonder humbug al je poet kunt inzetten…

  • Columns

    Hoe Facebook ons vinkje wel krijgt

    ‘Het programma is gestopt. Wil je een fou­ten­rap­port versturen om ons te helpen het programma te ver­be­te­ren?’ De eerste keer dat ik die ­melding op mijn scherm kreeg, moet een jaar of twintig geleden geweest zijn. Ik vroeg me onge­twij­feld af wat de vraag te betekenen had. Moest ik op ‘verzenden’ klikken? Of juist niet? Wat was een fouten­rapport? Een regi­stra­tie van wat ik had gedaan? En wat hád ik eigenlijk gedaan? Was het intiem? Mochten ze het weten? Trouwens, hoe gingen ze dat dan ‘ver­sturen’? Op mijn thuis­com­pu­ter had ik nog geen internet, dus ik stelde me voor dat er ergens in het moe­der­bord een chip wachtte tot het internet voor par­ti­cu­lie­ren betaal­baar werd, om zodra ik eindelijk zou inbellen, een scheeps­la­ding com­pu­ter­kliks door te spelen aan iemand die daar god‐weet‐wat mee zou doen. Tege­lijkertijd klonk het wel goed, die ver­be­te­ring. Niets ple­zie­ri­ger dan dat het programma niet meer zou crashen, toch? Dus volgde ik een zwalk­s­tra­te­gie: soms koos ik voor ‘verzenden’, soms voor ‘bekijk het maar met je gespi­o­neer’. Toen ik in het jaar 2000 thuis internet kreeg, klikte ik steeds vaker op ‘niet verzenden’. De spi­o­na­ge­chip en de hotline zaten me niet ­lekker en mede dankzij een…

  • Columns

    Hulp­lij­nen bij de tafel van 28

    Maartje Luif ergert zich aan de kritiek op cyclus‐apps. We mogen ze inderdaad niet blind ver­trou­wen, maar ze helpen vrouwen wel om meer grip te krijgen op hun cyclus. In Zweden zouden 37 vrouwen zwanger zijn geworden ondanks het gebruik van de app Natural Cycles. Die had moeten voorkomen dat ze zwanger werden (DS 22 januari). Er werd in de ‘Des­al­niet­te­min’ mees­mui­lend over gedaan: dachten vrouwen echt dat een app hun vrucht­baar­heid zo nauwgezet kon voor­spel­len? Moesten big data voortaan onze leidraad worden bij het van bil gaan? Ook Ignaas Devisch zette in zijn column vraag­te­kens bij mobiele gezond­heids­tech­nie­ken (DS 23 januari). Het blinde ver­trou­wen van mensen in mobile health moet met argwaan worden bekeken en de over­be­vol­king zou met dit nieuwe snufje zeker niet worden bestreden. De vraag­te­kens over de kritiek­loze manier waarop een deel van de mensen gezond­heids­tech­no­lo­gie gebruikt, zijn uiteraard terecht. Maar de aan­lei­ding voor die kant­te­ke­nin­gen, een app die een vrouw helpt om inzicht te krijgen in haar cyclus, verried een enigszins man­ne­lij­ke blik. Juist in een tijd waarin weten­schap­pers steeds vaker erkennen dat de kennis van en het onderzoek naar vrou­wen­lij­ven ach­ter­blijft, en waarin je gezond­heid, car­ri­è­re­kan­sen en armoede niet los kunt zien van vrucht­baar­heid, is het emancipa­toire effect van een…

  • Columns

    Klagen, dat doen wij hier niet

    Zes jaar geleden werd ik horendol van mijn buur­hon­den die dag in dag uit alleen in de tuin zaten en blaften naar elk teken van leven dat zich aandiende: de wind, een vogel, een spin, een stem, een bel. Het lukte me niet meer me op mijn werk te con­cen­tre­ren en na een paar weken was ik compleet mesjokke. Met de buurman praten, bleek vruch­te­loos en na ampele over­we­gin­gen besloot ik de buren aan de andere kant te betrekken: samen sta je immers sterker. De buurvrouw in kwestie wist direct waarvoor ik kwam. ‘De honden! Het is vreselijk!’ Maar wie schetste mijn verbazing toen ze weigerde om samen met mij het gesprek met onze weder­zijd­se buurman aan te gaan, want ‘klagen, dat doen wij hier niet’. Ik stond perplex. Natuur­lijk kan ik allerlei redenen bedenken waarom je niet zou klagen: reper­cus­sies, een kosten‐batenanalyse, ver­le­gen­heid, een goed humeur, maar niet klagen ‘omdat wij hier niet klagen’, daar kon ik me weinig bij voor­stel­len. Om een lang verhaal kort te maken: niemand in de straat wilde een front vormen, mijn man en ik stonden er alleen voor, de hon­den­ei­ge­naar richtte zijn pijlen op ons en uit­ein­de­lijk blaften de honden én de buurman…

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    De beste wensen

    Vorig jaar maakten we de kikkers in al onze ijve­rig­heid dood, deze winter laten we alles op zijn beloop. We zijn niet gaan kijken, hebben het ijs geen strobreed in de weg gelegd en pas als de kikkers uit hun win­ter­slaap ontwaken, zullen we weten hoeveel witte buiken er op de bodem van de mortelbak blijven liggen. Dit jaar begon ik aan een cursus Natuur­gids. ‘Waarom wil je zoiets wreeds als de natuur bestu­de­ren’, vroeg mijn beste vriend. Wannes zegt dan: ‘Maar het is toch ook mooi, dat natuur?’ Ik twijfel nog. Hoe meer kennis je hebt, hoe beter je weet dat er weinig moois aan is. Tien eitjes van een pim­pel­mees in je nestkast is al een stuk minder leuk als je bedenkt dat – als de eitjes al uitkomen – slechts 10 procent het eerste jaar overleeft. In mei mochten we dat aan den lijve onder­vin­den toen we dachten dat het leuk was om getuige te zijn van het uit­vlie­gen van de pim­pel­mee­s­jes op ons terras. (tip: kijk tot het einde) Overigens bleek er ook een naar binnen te zijn gevlogen (daar kwamen we na het filmpje achter). Toen ik een hoop gefladder in de keuken hoorde, deed…

  • Columns,  Over natuur

    Enige wenken tegen doem­den­ken

    Stelt u het zich voor: aan het eind van het Journaal, na het weer­be­richt, komt er voortaan een psy­cho­loog in beeld die enkele tips geeft over hoe u kunt omgaan met het wereld­nieuws, met de problemen van deze tijd en de zaken waar u zich zorgen om maakt. Een soort humeur­be­richt, waardoor u niet over­span­nen raakt door het slechte nieuws dat u zojuist heeft moeten incas­se­ren. Het klinkt misschien vreemd, maar ik meen het serieus. In deze tijden van zenuw­slo­pen­de nieuws­stro­men blijkt uit steeds meer onder­zoe­ken dat de burger bevriest als het hem te veel wordt. De waanzin wordt eerder genegeerd dan bestreden. En als het aankomt op vechten, vluchten of bevriezen, rolt het balletje steeds vaker linea recta naar het holletje van de weerloze pas­si­vi­teit. Neem de vierde nationale klimaat­enquête, waarvan de resul­ta­ten onlangs openbaar werden gemaakt. De Belg is zeer bezorgd om het milieu, zelfs bezorgder dan om ter­ro­ris­me, kanker of armoede, maar toch hebben de meeste Belgen de afgelopen vier jaar hun gedrag niet sig­ni­fi­cant aangepast om kli­maat­ver­an­de­ring tegen te gaan. Ze zijn het wel van plan, zeggen ze, maar nu even niet. De Belg bevriest door de kli­maat­op­war­ming. Er werd al vaak voor gewaar­schuwd: vertel de…

  • Columns

    Het moeras van haat­be­rich­ten

    Allemaal terug naar jullie apenland! Wat komen jullie hier doen? Van ons pro­fi­te­ren? Klotevolk! Als ze gaan doppen, weten ze precies hoe het zit, maar onze taal spreken is o zo moeilijk? En wij maar werken voor dat crapuul. Ga terug naar waar je thuis­hoort! Welkom op de Facebook­pa­gi­na van de N-VA. Nee, dit is niet één racis­ti­sche faceboo­ker die zijn zelf­be­heer­sing verliest, dit zijn zinnetjes uit talloze reacties die afgelopen dinsdag bin­nen­drup­pel­den onder een artikel over een andere taal dan het Neder­lands toestaan op school. Een enkele keer reageert de moderator van de par­tij­pa­gi­na: ‘Chantal, alle respect voor je mening, maar hou het a.u.b. wel beschaafd’, maar die terecht­wij­zing (‘met alle respect’) is een uit­zon­de­ring. Het merendeel van de bezoekers mag onge­li­mi­teerd bele­di­gin­gen en ver­dacht­ma­kin­gen plaatsen. Een eindje verderop op de pagina: ‘Stamp die pro­fi­teurs toch eens het land uit, we zijn die zo beu als kouwe pap!’ De moderator is in geen velden of wegen te bekennen. Haat­be­rich­ten, dis­cri­mi­na­tie en inti­mi­da­tie van mensen of groepen leveren bij de slacht­of­fers dezelfde stres­s­klach­ten op als andere mis­drij­ven. Eerst de reflex: vechten, vluchten of bevriezen? Daarna onder meer angst, een laag zelfbeeld en in sommige gevallen een trauma. Als je tot…

  • Columns

    De omge­keer­de wereld

    ‘Zet de palm van je hand onder de kin van de man. Klauw je vingers. Vouw je mid­del­vin­ger naar beneden en duw met je wijs‐ en ring­vin­ger de oogbollen eruit.’ Deze instruc­tie kreeg ik op mijn dertiende tijdens een cursus zelf­ver­de­di­ging voor meisjes. In tien weken leerden we nee zeggen, hulp vragen, knie­schij­ven breken, ogen uitsteken en praten over seksueel geweld. De doel­stel­ling was ‘het vergroten van de fysieke en mentale weer­baar­heid van vrouwen en meisjes door middel van cursussen zelf­ver­de­di­ging en vecht­spor­ten’, maar de training kon niet voorkomen dat ik in de vijf jaar die volgden twee keer werd verkracht en nog vaker werd aangerand. Niet alleen lieten de situaties het niet toe knieën te breken of ogen uit te steken, ook wreekte zich het feit dat er geen cursussen waren waarin jongens en mannen werd geleerd hoe je zorgt dat een vrouw zich niet weerbaar hoeft op te stellen. In de #metoo‐discussie wordt ook vaak ingezet op de weer­baar­heid van vrouwen: zij moeten aan de bel trekken, zij moeten stop zeggen, zij moeten weglopen, zij moeten een klap geven, zij moeten aangifte doen. Maar laat ik je dit vertellen: veel vrouwen zijn dat zat. Weerbaar zijn is dodelijk…

  • Columns

    Dubbele loy­a­li­teit

    Ik moet iets bekennen, iets waar ik geheim­zin­nig over moet doen, omdat sommige mensen argwaan zullen krijgen, omdat er mensen zijn die zullen zeggen: ze wil er niet bijhoren. Ze doet niet mee. Ik mag twee nati­o­na­li­tei­ten aannemen. Ik mag Belg worden en Neder­lan­der blijven. Na elf jaar wonen en werken in België en na een huwelijk met een Belg kan ik namelijk aanspraak maken op rechten en plichten in twee landen. Houd het stil, want zodra ik er echt voor kies, mag er openlijk worden getwij­feld aan mijn intenties. Zo moesten in Australië deze week de senaats­voor­zit­ter, de vice­pre­mier en zes andere politici de politieke arena verlaten, omdat de wet ‘dubbel bur­ger­schap’ niet toestaat bij volks­ver­te­gen­woor­di­gers en rege­rings­le­den vanwege belan­gen­ver­stren­ge­ling. Iets dichter bij huis dreigde PVV‐leider Geert Wilders donderdag met een motie van wan­trou­wen tegen de nieuwe Neder­land­se minister van Bin­nen­land­se Zaken Kajsa Ollongren (D66), die naast de Neder­land­se de Zweedse nati­o­na­li­teit bezit, en tegen staats­se­cre­ta­ris Barbara Visser (VVD), die doordat ze in Kroatië is geboren ook een Kroatisch paspoort heeft. Dubbele loy­a­li­teit. Weg ermee! Ook in België wordt de juri­di­sche fictie van de model­bur­ger met slechts één enkele loy­a­li­teit op hoog niveau gepredikt. Na de staats­greep in Turkije…

  • Columns

    Ieder zijn portie ver­kram­ping

    Ze zijn in ver­war­ring, de mannen, dankzij de hashtag #metoo waarmee vooral vrouwen wereld­wijd aangeven dat ze te maken hebben gehad met seksuele inti­mi­da­tie of erger. De heren laten weten onzeker te zijn. Ze willen gerust­ge­steld worden. Ze willen weten of ze nog com­pli­ment­jes mogen geven, of ze nog dicht tegen iemand aan mogen dansen, of ze nog mogen kijken, knipogen, flirten en jagen. Ze sputteren dat het eigenlijk alleen zou moeten gaan over de echte griezels, want nu krijgen ze het gevoel dat alle mannen schuldig zijn, waardoor ze ver­kram­pen, en tiens, dat moeten we toch niet willen? Dat alle mannen ver­kram­pen? Terwijl me dat een prima idee lijkt, een beetje meer ver­kram­ping. Want laten we eerlijk zijn: onze cultuur is niet vrij van kramp, maar de pijnlijke spanning ontneemt tot nu toe vooral vrouwen bewe­gings­ruim­te. Ieder zijn portie kramp lijkt me fair enough. Vrouwen worden al in de zandbak gewaar­schuwd voor enge mannen, ze laten hun nach­te­lij­ke logistiek gro­ten­deels afhangen van de mate van aan­we­zig­heid van de andere helft van de bevolking en ze kunnen zich op talloze inter­net­plat­forms niet laten zien omdat ze daar direct verteld wordt óf en hóe ze genomen moeten worden. Veel vrouwen hebben…

  • Columns

    Schaamte is oneerlijk verdeeld

    Toen mijn oma op haar zes­en­ze­ven­tig­ste ineens de ster­spe­ler werd van de Niet‐Rokers Brid­ge­ver­e­ni­ging moest ze een nachtje van huis om een toernooi in een andere provincie te spelen. Ik was erbij toen ze aan mijn opa wilde uitleggen hoe hij in haar afwe­zig­heid koffie en thee moest zetten en een ei moest koken. Mijn opa werd bloed­ner­veus en dat was logisch: een fornuis aansteken, het juiste kookgerei kiezen, hij had het allemaal nog nooit gedaan. Na een halfuur gaf mijn oma het op en leerde ze hem alleen nog hoe hij het kof­fie­ap­pa­raat moest bedienen. Ze besloot dat de thee en dat ei maar moesten wachten tot ze weer terug was en liet hem achter met anderhalf brood, zodat hij niet zou ver­hon­ge­ren. Mijn opa was niet dom, maar hij was geboren in 1907 en behoorde dus tot de generatie die geloofde dat mannen onge­schikt zijn voor huis­hou­de­lijk werk. Anno 2017 denk ik niet dat er in mijn nabije omgeving nog mannen zijn die geen ei kunnen koken, maar hul­pe­loos­heid door ouder­wet­se ste­reo­ty­pen is helaas geen verleden tijd. Denk aan de emo­ti­o­ne­le taak­ver­de­ling in huis: in veel gezinnen zijn vrouwen de ini­ti­a­tief­ne­mers van gesprek­ken over emoties en hoewel het…

  • Columns

    Een mannetje loopt in cirkels

    Laten we hem B. noemen. Ik bege­leid­de B. als jonge reporter en ik vermoedde een ernstig probleem. ‘Heb je wel iemand om mee te praten?’, vroeg ik in een Facebook‐berichtje. En zo begonnen onze chats. De ingre­di­ën­ten: B. was als min­der­ja­ri­ge slacht­of­fer in een zedenzaak, waarna het misdrijf, de opsporing en de berech­ting meer dan vijf jaar aan­sleep­ten. Hij had een moeilijke thuis­si­tu­a­tie, een verleden in jeugd­in­stel­lin­gen, een autis­me­s­pec­trum­stoor­nis en een laag budget. Tel daarbij op: een scala aan jus­ti­ti­ë­le fouten en een lange wacht­lijst voor slacht­of­fer­hulp, en een ongeluk in slow motion was geboren. Twee maanden duurt het gemiddeld voor een jongere psy­cho­lo­gi­sche hulp krijgt (DS 19 september), maar bij B. duurde het jaren voor hij de weg naar hulp vond. En toen de redding nabij was, waren de wacht­lijs­ten onver­bid­de­lijk. Al die tijd moest hij – inmiddels meerder­jarig, maar wel nog scholier – zelf zijn psy­cho­loog én zijn advocaat betalen, omdat zijn alleen­staan­de moeder met een arbei­ders­loon net te veel verdiende voor tegemoet­koming. Toen de rechts­za­ken aan­hiel­den, de hulp uitbleef en de nachten steeds donkerder werden, probeerde ik hem ver­trou­wen te geven, en het gevoel dat er iemand was. Als ik al wakker was en hij nog moest slapen,…

  • Columns,  Over natuur

    Omdat vrijheid lucht in je hoofd geeft

    Bos­wach­ter Floris uit Breda in Noord‐Brabant liet gisteren via sociale media weten dat hij een illegale boomhut in zijn bos door de vingers zou zien. Hij schreef: ‘Soms is het gewoon heel erg goed om dingen te doen die niet mogen.’ De bos­wach­ter had ook een foto verspreid en een afbeel­ding van de plastic brief die hij op de hut had gespij­kerd. ‘Beste Hut­be­wo­ners, Wat hebben jullie een ont­zet­tend mooie hut gemaakt! Eigenlijk mag het hier niet, maar de bos­wach­ter laat hem staan als jullie je hieraan houden: bouw met natuur­lij­ke mate­ri­a­len, gebruik alleen takken die op de grond liggen, ruim je afval netjes op, haal schommels en ladders weg, en bouw niet hoger dan ander­hal­ve meter. Zijn laatste voor­waar­de was: ga vooral heel veel bui­ten­spe­len! Er kwam lucht in mijn hoofd, want wat is het heerlijk als dingen gewoon mógen. En hoe mooi zou het zijn als we wat vaker zouden horen: ga je gang! Doe maar! Áls je maar bui­ten­speelt! Ik weet dat België bij uitstek het land is waar men graag dingen door de vingers ziet, maar juist bui­ten­spe­len wordt nogal bemoei­lijkt. Zo is het park achter mijn huis om negen uur ‘s avonds gesloten, ook in…