• Over journalistiek,  Stukjes in het wild

    Aan de oever van het bluswater

    Op Twitter fulmineer ik nogal tegen een aantal serieuze jour­na­lis­tie­ke media met een groot bereik. Ik kijk naar nieuws­keu­zes, gekleurde for­mu­le­rin­gen, pri­o­ri­tei­ten en de mate waarin jour­na­lis­tie­ke principes gehan­teerd worden en ik maak me grote zorgen. De angst slaat me om het hart als ik de gemak­zucht zie waarmee commercie, snelheid en onver­sne­den par­tij­dig­heid pri­o­ri­teit krijgen boven jour­na­lis­tie­ke uit­gangs­pun­ten. Terwijl in deze tijd van steeds meer en snellere infor­ma­tie, meningen en dis­cus­sies, en steeds meer groot­scha­li­ge mis­lei­ding en groteske beeld­vor­ming de rol van de jour­na­list zo belang­rijk is. Bluswater Maar jij weet niet waar je het over hebt, zeggen mijn critici vaak. Jij bent docént Jour­na­lis­tiek, jij staat niet met je poten in het bluswater. Ik snap die kritiek wel, als kind dacht ik dat ook. Als je echt goed was, werd je beroemd, als je slechter was, werd je eventueel de leer­kracht van anderen. Maar de gedachte is dus wel kin­der­lijk. Zo rea­li­seer­de ik me als tiener dat Michael Jackson een dans­le­raar had. Er was dus iemand die nog beter dan Michael Jackson wist hoe je moest dansen. En zelfs mijn gymleraar bleek zelf een gymleraar te hebben. Dat vond ik eerst uiteraard niet ver­e­nig­baar met het idee dat…

  • Stukjes in het wild

    Digi­ta­li­seer je cas­set­te­band­jes toch maar wel direct

    Let op, ik heb een advies. Volg mijn advies en je zult je afvragen waarom ik dit advies niet eerder heb gegeven. Zoals ik me afvraag waarom ik dit advies niet eerder heb gekregen. Misschien volg je mijn advies, gaat alles van een leien dakje en vraag je je af: vanwaar die dringende toon? Was dat nou zo moeilijk? Dan ben je een mazzelaar. Ik ging namelijk mijn cas­set­te­band­jes digi­ta­li­se­ren. Dat had ik me al veel eerder voor­ge­no­men, want toen ik in 2005 voor het eerst een cas­set­te­band­je digi­ta­li­seer­de, dacht ik: dat moet ik eens doen met die cassettes van vroeger met kin­der­stem­men en vage sessies in oefen­ruim­tes. Schiet­ge­bed­je Dus hing ik ruim dertien jaar later eindelijk mijn laptop aan de stereo, deed er een bandje in en hop: record. Maar het bandje blok­keer­de, het cas­set­te­deck sloeg af en ik kon niets doen, niet luisteren, niet spoelen, niet opnemen. Alleen erin en eruit. Bandje stuk. Ik probeerde een ander bandje, en nog een, en nog een, maar het apparaat sloeg steeds af. Cas­set­te­deck stuk. Dacht ik. Dus we kochten een twee­de­hands cas­set­te­deck van een oude meneer in de buurt. Prima ding, schoon, goed merk, had altijd binnen gestaan, koopje. Ik…

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Fristi, de sluippoes

    Laat me jullie het verhaal van Fristi vertellen. Het is een verhaal van botsende belangen en gewe­tens­vra­gen op een stukje grond van vijftig bij vijftig meter. De zoveelste loy­a­li­teits­cri­sis in mijn leven. Fristi is de buurpoes. Een pikzwarte kat met gele ogen, die als twee druppels water lijkt op onze poes Choco, even zwart, even groot, ware het niet dat Choco’s ogen groener zijn en haar gestalte iets dunner. Fristi heeft een huis­ge­noot die doof is. Hoe die kat heet, weet ik niet, maar ook dat is een zwarte kat, even groot, een iets andere oogkleur en een iets steviger lijf. Drie zwarte poezen van hetzelfde formaat op een klein stukje grond. Met als gevolg: we hebben de afgelopen jaren regel­ma­tig de verkeerde poes gesust dan wel uit­ge­jouwd. Water­pi­stool­tje Het dove huis­ge­noot­je van Fristi zien we niet zo vaak, maar Fristi zien we regel­ma­tig, want een ander belang­rijk verschil tussen Choco en de buurpoes is het karakter. Fristi was niet snel bang te krijgen, er zijn keren geweest dat ik voor haar neus in mijn handen klapte en ze tóch bleef zitten, terwijl Choco al schrikt als je met je ogen knippert. Omdat Fristi geneigd was om ons terras en…

  • Losse opdrachten,  Stukjes in het wild

    Meewerken aan ruim een halve meter kunst

    Dit jaar mocht ik als schrijf­coach meewerken aan een halve meter kunst. Muzikant, beeldend kun­ste­naar en schrijver Peter Blom, beter bekend als PB Delic bracht onder de naam Delic een schit­te­rend product uit, in gigan­tisch formaat en met een geli­mi­teer­de oplage. Kidnap at the Nood­le­shop. Acht schil­de­rij­en, heel mooi afgedrukt in het boek, acht tracks op vinyl en een verhaal bestaande uit acht hoofd­stuk­ken. Ik vond het inspi­re­rend en eervol om eraan mee te werken. • Als je het boek + vinyl wilt kopen, kijk dan op de site van Delic. • Mocht je alleen de muziek willen beluis­te­ren dan kun je terecht op Spotify. • Wil je mij ook als schrijf­coach? Kijk dan hier voor meer infor­ma­tie.

  • Losse opdrachten,  Stukjes in het wild

    Cursus Columns Schrijven

    Ronkende betogen, talige mini­a­tu­ren en expe­ri­men­te­le vormen: we behan­de­len alle soorten columns tijdens de vijf avonden dat we samen­ko­men. Elke deelnemer mag vier columns inleveren waarop ik (Maartje) per­soon­lij­ke feedback geef. Inhoud Natuur­lijk behan­de­len we de theorie die komt kijken bij columns schrijven: de beper­kin­gen, de voor­waar­den, de gebruiken en tips ’n’ tricks. Maar daarnaast zal een deel van de cursus besteed worden aan het bespreken van elkaars columns, onder mijn bege­lei­ding. Na afloop van de cursus ben je beter in staat om na te denken over het doel van je column, de doelgroep, je idee, en de inhoud waarmee je dat idee in de verf zet. Bovendien word je je bewust van de invloed van je keuzes op vorm, stijl en taal. Voor wie? De cursus is geschikt voor zowel begin­nen­de als ervaren schrij­vers. Werkwijze We werken met een gratis cur­sus­boek dat speciaal voor deze cursus is samen­ge­steld. Aan de hand van de teksten van deel­ne­mers en voor­beel­den uit de praktijk bespreken we ver­schil­len­de soorten columns. Elke week mag je een column inleveren die wordt voorzien van com­men­taar. Minimaal aantal deel­ne­mers: 4 Maximaal aantal deel­ne­mers: 8 Tijd en plaats Ont­moe­tings­cen­trum Genadedal, Vel­der­blok 2 A, Leuven (Kessel‐Lo) [onder voor­be­houd] Par­keer­ruim­te…

  • Stukjes in het wild

    De invloed van Peirce Cog­ge­shall op je relatie

    Ooit werd het wacht­woord van een van mijn oude mail­adres­sen gejat. Net als een deel van jullie wacht­woor­den, trouwens. Mocht je willen weten of ook het jouwe ver­duis­terd werd, dan moet je even op deze site kijken. Maar goed, het mijne was al heel lang geleden gestolen én onklaar gemaakt. Het wacht­woord doet geen dienst meer. Niettemin was het inti­mi­de­rend toen ik van­och­tend het mailtje vond van de scammer met de wel­lui­den­de naam: Peirce Cog­ge­shall. Peirce had mijn oude wacht­woord – laten we zeggen dat het ‘koekjes’ was – dreigend in de sub­ject­re­gel gezet met mijn naam ervoor: maartje – koekjes. De eerste zin luidde: ‘Je wacht­woord is koekjes.’ Ook al wist ik direct hoe Peirce aan dat wacht­woord kwam, toch werd ik extra alert. ‘Laten we het meteen even hebben over waarom ik deze e‐mail stuur’, schrijft Peirce. ‘Ik heb software geïn­stal­leerd op die‐en‐die por­no­web­si­te die jij onlangs bezocht to have fun (you know what I mean)’. Hij vervolgt: ‘Toen je aan het kijken was, heb ik zowel je scherm als je webcam over­ge­no­men en ik heb alle contacten uit FB‐messenger en je adresboek verzameld.’ Peirce windt er geen doekjes om. Om een lang verhaal kort te maken: Peirce…

  • Stukjes in het wild

    Grond­ves­ten

    Nee, ik ben niet graag nos­tal­gisch. Mijn liefde voor zwelgen in wat was, verloor ik vanaf het moment dat de omwen­te­lin­gen in mijn leven te groot waren om te ver­hap­stuk­ken. Als kleuter was dat anders, toen deed ik niets liever dan in oude foto­al­bums kijken. Het maakte dat ik me groot voelde, serieus te nemen. Er zat tijd tussen mij en die foto’s. Erva­rin­gen, bele­ve­nis­sen, kennis; ik kon inmiddels mijn veters strikken en tot 100 tellen. Ik keek zelfs een beetje neer op de peuter in die albums. Maar dat onbe­kom­mer­de gevoel van voor­uit­gang raakte ik kwijt toen ik een jaar of 21 was en de wendingen in mijn leven niet meer allemaal zonder meer geslaagd waren. Talloze grote beslis­sin­gen op het gebied van dag­be­ste­ding, de liefde en andere wezens­vra­gen zorgden voor een spij­ker­bed tussen mij en het verleden. Ik liep er niet graag meer over, bang dat ik hal­ver­we­ge hevig bloedend moest beslissen: doorlopen of teruggaan? In ver­wach­ting Je hebt mensen die elke dag op Facebook zien welke foto’s of berichten ze vorig jaar plaatsten, of twee jaar geleden, vijf jaar, tien. Ik heb in de diepe krochten van Facebook net zo lang gezocht tot ik het knopje vond…

  • Stukjes in het wild

    Toch nog wat te verliezen

    Al in de zandbak zeiden we dat we nooit zouden trouwen. Onze moeders waren van de generatie haren op je benen, en de mantra ‘zorg dat je nooit afhan­ke­lijk wordt van een man’ was alom tegen­woor­dig in de maat­schap­pij. Op de lagere school en mid­del­ba­re school idem dito: ik, mijn vrienden, we waren ervan overtuigd dat we nooit zouden huwen. We zouden ons niet over­le­ve­ren aan het juk van het systeem, we riepen dat echte liefde zich niet liet vangen in wetgeving of een aan­spreek­ti­tel. En wat voegt het toe? Die enorme smak geld die je neerlegt om die ene keer een feestje te geven? Je moest harts­toch­te­lijk­heid toch altijd vieren? Nee, wij zouden er niet aan beginnen. Toch trouwde ik twee keer en veel gene­ra­tie­ge­no­ten met mij. Omdat echte liefde dan wel niet in wetgeving te vangen was, maar erf­rech­ten en andere deel­rech­ten wel, omdat ik geen prin­ci­pi­ë­le bezwaren had tegen lang­du­ri­ge ver­bin­te­nis­sen, inte­gen­deel, en omdat het buik­ge­voel uit mijn zand­bak­tijd misschien niet de beste basis was voor beslis­sin­gen op latere leeftijd. Vandaag vijf jaar geleden trouwde ik met degene voor wie ik zeven jaar eerder al meer offerde dan mijn zand­bak­ac­ti­vis­me. Ik had mijn job opgezegd, mijn huis…

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Het viel niet mee

    De vorige keer had ik het over een grote pad, zo’n dikke, knob­be­li­ge. Die over­leef­de het. Eer­gis­te­ren ging het om een kleintje. Tenminste dat dacht ik toen ik in het donker op het trapje naar de kelder stond. Er zat iets onder mijn slipper, iets dat de grootte had van die schattige padjes die hier altijd over het terras hopsen. Het was te donker om te kijken, dus ik schudde van schrik met mijn voet, slingerde mijn slipper het verre donker in en zag me genood­zaakt op één blote voet mijn slipper uit de duis­ter­nis te redden. In mijn hoofd was het terras inmiddels bezaaid met baby­pad­jes die zich gewillig door mijn ontblote voet zouden laten pletten, waardoor ik me na vier stappen over bobbelige rom­mel­tjes (WAT WAS DAT?!) afvroeg of dat natte dat ik voelde pad­den­bloed was. Onder mijn terug­ge­von­den slipper kleefde geen babypadje, maar ik was er aller­minst van overtuigd dat dat mijn onschuld bewees. Als mijn haastig ingezette horlepiep mijn slipper meters verder had doen neerkomen, dan was dat vermeende babypadje onder mijn voetzool ver­moe­de­lijk ook gelan­ceerd. Gis­ter­och­tend daalde ik het trapje naar de kelder af. Er lag een blaadje. In de vorm van een kikker. Of…

  • Stukjes in het wild

    De koningin is dood

    Aretha is dood. De Queen of Soul wordt ze genoemd, en zo ervaar ik haar ook: als mijn koningin. Ze is mijn koningin veel meer dan Juliana, Beatrix, Maxíma, Paola en Mathilde ooit zullen zijn. Toen Prince en David Bowie stierven, mijn andere jeugd­hel­den, was ik geraakt, vol van her­in­ne­rin­gen, super­me­lan­cho­lisch en ronduit ver­drie­tig. Bij Aretha voel ik dank­baar­heid, superveel dank­baar­heid. Dat gevoel is afstan­de­lij­ker dan bij Bowie en Prince, maar zo gaat dat bij royalties. Het zit zo: in den beginne had je de Dolly Dots en Doe Maar, die met posters mijn muren bekleed­den, die mij leerden meezingen en fan leerden zijn. Maar daarna werd mijn focus algauw een rommeltje. Van mijn negende tot mijn twaalfde cirkelde ik van Bob Marley naar Michael Jackson, en van Wham! naar Sting en The Police. Ik hield van alles door elkaar, was ver­schrik­ke­lijk nieuws­gie­rig naar steeds weer nieuwe muziek en bleef rond mijn dertiende haken bij soul en R&B. Van de vriend van mijn zus, die in een soulband speelde, kreeg ik cas­set­te­band­jes met platen van Aretha Franklin, Wilson Pickett en King Curtis, en mijn moeder had een lang­speel­plaat van Aretha en een drie­dub­be­le soul­ver­za­mel­el­pee waarop Natural Woman stond. Daar werd…

  • Stukjes in het wild

    Scha­duw­ja­gen

    Sinds vorig jaar ziet onze kat schaduwen. Vroeger sloeg ze er geen acht op, zoals alle katten die ik ooit had. Schaduwen waren soms heel even inte­res­sant, maar alleen als we er een spel van maakten, een jacht­ac­ti­vi­teit, en slechts als er sprake was van een uiterst zwarte afge­te­ken­de schaduw die vinnig over de muur of de vloer bewoog. Tegen­woor­dig heeft Choco álle schaduwen ontdekt, ook de schaduw van mijn hoofd voor de iPad, ook de flik­ke­rin­gen op tv en ook de zwakke grijze wazen die jij en ik over het hoofd zouden zien. Het is ver­moei­end. Onze stuifpoes stuift al erg veel door het simpele bewegen van tastbare dingen, zoals mensen, meubels of deuren, en nu ze bijna vijftien is, begint ze dus ook de stuiven van lichtval, of het gebrek daaraan. Het heeft iets grappigs: je zit haar op te vrijen, achter haar oor, onder haar kin, ze is blij, tevreden, vol overgave en dan hop! Dan is ze weg. Want er bewoog iets achter jou. Haar fas­ci­na­tie voor schaduwen is groter dan haar behoefte aan affectie en dat vind ik opmer­ke­lijk. Nimmer had ik een poes die liever achter vage schimmen aanging dan stevig gelief­koosd te worden.…

  • Stukjes in het wild

    Tegen het inner­lij­ke dreinen

    Als het slecht met mij gaat, is onont­koom­ba­re afleiding mijn enige redding. Mijn gepieker is zo diep­ge­wor­teld dat er op sommige momenten niets anders op zit dan mijn hoofd in beslag te laten nemen. Iets doen dat zoveel her­sen­ca­pa­ci­teit vreet dat er geen geheugen meer over is om te herkauwen. Lezen werkt dan niet. Boeken con­fron­te­ren me met mezelf, met hoe ik in het leven sta. Kan ik me meten met de hoofd­per­so­nen? De denktrant van de schrijver? Heb ik zuivere motieven? Visies? Relaties? Boeken leiden ook tot beroeps­de­for­ma­tie: wat gaat er goed in dit verhaal? Wat niet? Hoe zou dat beter kunnen? Bij kranten en tijd­schrif­ten is dat nog erger, lezen is huiswerk. Niet alleen haal ik elke tekst langs mijn inner­lij­ke kwa­li­teits­me­ter, ook is de er altijd de vraag: wat kan ik hiervan leren? Heb ik dit misschien later nodig bij mijn eigen stukken? Wandelen werkt al beter, maar geeft me toch nog te veel ruimte om rondjes te rennen in mijn hoofd. Het helpt dat ik het afgelopen jaar heb geleerd om alles te deter­mi­ne­ren wat ik zie. Om het inner­lij­ke dreinen tegen te gaan, loop ik rond met een denk­beel­dig aan­wijs­stok­je: zomereik, Canadese eik, uit­ge­bloei­de look‐zonder‐look,…

  • Stukjes in het wild

    Stollende

    Maandag zou de eerste dag van de rest van mijn leven zijn. Alle rommelige dagen van deze zomer lagen achter me en ik zou eindelijk ruimte en tijd hebben om mijn bijeen geschraap­te goede moed te bundelen tot een pro­duc­ti­vi­teit van heb‐ik‐jou‐daar. Maar in plaats daarvan waad ik al dagen door de warmte. Ik check gordijnen, rolluiken, ramen en kieren meermaals per dag, zonder al te veel resultaat. Elk streepje licht betekent een streepje op de ther­mo­me­ter en er zijn te veel streepjes licht. Een huurhuis laat zich moeilijk dicht­tim­me­ren. Vandaag wordt het 37 graden. Dan is het in theorie net zo warm buiten mij als in mij, maar op mijn reizen naar Zuid‐Europa maakte ik dat vaker mee en dat moment van evenwicht is me nooit opge­val­len – dat ogenblik dat vooral zou moeten bestaan uit wat je niét voelt. Jac­que­li­ne de Vree schreef op Twitter dat onze hersenen niet smelten, maar dat de eiwitten in je brein stollen. Onom­keer­baar, bij 42 graden al. Aha, dacht ik, er zit begin­nen­de Foe Yong Hai in mijn hoofd, of een kar­bo­naad­je. Nog 5 graden en het gerecht is klaar. Onom­keer­baar klaar. Dus de reden dat ik zo slecht pres­teer­de op de…

  • Stukjes in het wild

    Gespe­cu­leer

    Eer­gis­te­ren liep ik door het bos en stapte ik bijna op een pad. Sindsdien denk ik om de paar uur even aan hoe dat hád kunnen zijn. Want ik had echt een stevig tempo, zo’n de‐paden‐op‐de‐lanen‐in‐tempo, met zwaaiende armen en een vast­be­ra­den trek om mijn mond. En ik mag dan niet veel wegen, voor een pad is het algauw te veel. Het was een wonder dat ik hem zag, want hij leek nog het meeste op een afge­val­len blad. Op een paar cen­ti­me­ter van zijn freeze plantte ik mijn voet, en toen ik uitriep ‘hee, een pad!’ sprong hij weg met zo’n onbe­hol­pen pad­den­sprong. Het is een slechte gewoonte om van dingen die wel goed afliepen te bedenken hoe het zou zijn geweest als dat niet zo was. Ik voel de bobbel onder mijn schoen, ik beleef levendig het moment dat ik erop ga staan, totdat er iets moet gebeuren met die bobbel. Wat gebeurt er met een pad waarop je gaat staan? Knapt hij uit elkaar? Wordt hij uit­ge­smeerd? Of geeft hij mee? Als een Nike Air‐bounceje? Ik ben blij dat ik het niet weet, maar ook weer niet, want dat gespe­cu­leer de hele dag is ook niet alles.…

  • Stukjes in het wild

    Lijn 9

    beeld: Jan Oos­ter­huis CC BY-SA 3.0 Als kleuter kwam ik eens een meisje tegen dat nog nooit in een tram had gezeten. Ik dacht dat ze een grapje maakte, want voor mij was de tram na de fiets het tweede ver­voer­mid­del in mijn bestaan. Mijn ouders hebben nooit een auto gehad, dus lijn 9 ontsloot voor ons de wereld. Het was de enige tram die dichtbij stopte en het was doorgaans de route naar afwis­se­ling en vrije tijd. Aan lijn 9 waren nau­we­lijks ver­plich­tin­gen verbonden, die lagen voor­na­me­lijk op andere assen. Lijn 9 was de tram naar de rond­vaart­boot, naar Artis, naar het Tro­pen­mu­se­um, het was de tram naar films in Tusch­in­ski, of in de Cineac, naar de veel te grote reus in het Amster­dams His­to­risch Museum, naar de Bijenkorf, V&D en het Water­loop­lein. Het was de tram naar op vakantie met de trein, naar vrije tijd, naar anders. Het was de tram van de rust naar de drukte, van de huizen naar de winkels, van het dorp naar de wereld. Lijn 9 was de tram waarin ik leerde glippen (zwart­rij­den), maar waarin ik dat ook weer afleerde toen een con­tro­leur me eens dreigend toesiste dat een valse naam opgeven…