Open brief aan Piet Huy­sen­truyt en de zijnen

Waarde meneer Huy­sen­truyt en pro­gram­ma­ma­kers van VTM,

Doorgaans zullen dit soort brieven beginnen met een alle­gaar­tje aan com­pli­ment­jes, aar­dig­doe­ne­rij en zinnetjes in de trant van ‘ik kijk elke dag naar uw programma’. Welnu, in deze brief niets van dat al. In het grotere licht der dingen is het namelijk totaal niet relevant wat ik van u en de uwen vind.

Mijn brief gaat over deca­den­tie en domheid. Over struis­vo­gel­po­li­tiek en ver­ant­woor­de­lijk­heids­ge­voel. En over uw niets­ont­zien­de ver-van-mijn-bed-show-mentaliteit.

Aller­eerst een vast­stel­ling die niet alleen u betreft, maar vrijwel alle tv-koks op de televisie: zelden is de herkomst van de ingre­di­ën­ten die u gebruikt een onderwerp van belang, tenzij het om een gespon­sord product gaat. Ik zie vrijwel nooit een pleidooi voor bio­lo­gisch eten, een advies om sei­zoens­groen­ten te eten omwille van het beperken van vlieguren of een aanklacht tegen het gebruik van leg­bat­te­rij­kip­pen en kist­kal­ve­ren. Dat vind ik schokkend, want de invloed van tv-koks lijkt groot, maar tv-koks nemen niet de ver­ant­woor­de­lijk­heid die bij die invloed gepast zou zijn.

Dan de concrete aan­lei­ding voor mijn brief: het recept dat u en een of andere lief­tal­li­ge Bekende Vlaamse vandaag op tv gaan klaar­ma­ken. Zonder blikken of blozen werd gisteren aan­ge­kon­digd dat er vandaag Vic­to­ria­baars op het menu staat. Ik weet niet of het u bekend is waar veel van de in Europa verkochte Vic­to­ria­baars vandaan komt, maar mocht u het niet weten dan bent u nog onna­den­ken­der dan ik al dacht, want toen de film Darwin’s Nightmare uitkwam, was het bijna onmo­ge­lijk om er omheen te kijken.

Een korte samen­vat­ting: de Vic­to­ria­baars die doorgaans in Europa verkocht wordt, komt veelal uit het Vic­to­ria­meer in Oost-Afrika, waar zo’n vijftig jaar geleden nijl­baar­zen zijn uitgezet. In de film Darwin’s Nightmare maakt filmmaker Hubert Sauper pijnlijk duidelijk wat de gevolgen zijn geweest van deze ingreep in de natuur. Niet alleen heeft de nijlbaars de ver­schei­den­heid van vis om zeep geholpen (er zwommen zo’n 2500 vis­soor­ten voordat de nijlbaars kwam – ter ver­ge­lij­king: in Europa zijn maar 200 zoet­wa­ter­vis­soor­ten bekend – en na uit­zet­ting van de nijlbaars zijn de meeste van de oor­spron­ke­lij­ke vis­soor­ten verdwenen). Ook de gevolgen van het vissen naar Vic­to­ria­baars is een reden twee keer na te denken alvorens een Vic­to­ria­baars te bereiden. Grote vis­fa­brie­ken aan de rand van het meer gaan ten koste van kleine vissers, de vis drogen ver­oor­zaakt ont­bos­sing, wat weer zorgt voor ver­vui­ling van het meer door erosie, en ga zo maar door. Tot slot is in de film goed te zien hoe de popu­la­ri­teit van de spot­goed­ko­pe Vic­to­ria­baars de lokale bevolking ontwricht. Er is waan­zin­nig veel pros­ti­tu­tie door bui­ten­land­se handel, met als gevolg: veel hiv en aids. Verder blijkt de vis­trans­port een goede dekmantel voor wapen­han­del waar iedereen rijker van wordt, behalve de plaat­se­lij­ke bevolking.

Dit zijn slechts een paar voor­beel­den van mis­stan­den die mede door de film inzich­te­lijk zijn gemaakt en die ik bij u bekend ver­on­der­stel­de. Eten is immers uw core business en als u al niet weet waar het eten dat u bereidt vandaan komt, wie moet het dan nog wel weten?

Voor mijn eigen gemoeds­rust ga ik er voorlopig even vanuit dat u en uw redactie allemaal aan nar­co­lep­sie leden toen de kranten vol­ston­den over dit onderwerp. Ik probeer te geloven dat er geen kwade opzet in het spel is, maar slechts ongekende naïviteit. Mijn brief zal u de ogen openen en u zal vanaf vandaag uw kijker altijd en overal wijzen op het belang van duurzaam en eerlijk eten, tenminste dat hoop ik.

Uw programma heet, o ironie, De Perfecte Keuken. Maar hoe perfect is een maaltijd die ver van uw bed tot uit­bui­ting, oorlog, ziekte en destruc­tie leidt? Graag zou ik op deze brief een antwoord krijgen.

Met vrien­de­lij­ke groet, Zezunja

17 reacties

  1. Liza

    Huy­zen­truyt is erg. Maar er zijn wel tv-koks die pleiten voor eerlijke voeding hoor. Jeroen Meus heb ik bij­voor­beeld al horen/lezen zeggen dat hij liefst met sei­zoens­groen­ten uit eigen land kookt. En hier en daar zitten er nog gelijk­aar­di­ge flarden van kookprogramma’s in mijn ach­ter­hoofd. Maar Huy­zen­truyt is echt erg. De ergste. Onmis­ken­baar.

  2. Maar vergis je niet, het aan­prij­zen van streek­pro­duc­ten is ook vaak een spon­sorstunt, of anderzins ingegeven door commercie.
    Daarbij vind ik het heel leuk en aardig als mensen streek­pro­duc­ten gebruiken, maar het gaat mij erom dat je mensen bewust maakt van wat ze vooral niet moeten kopen en waarom niet. En dat je uitlegt waarom die streek­pro­duc­ten (misschien) beter zijn.
    Tuurlijk, ook Jamie Oliver hoor ik vaak zeggen ‘gebruik de producten die je in jouw omgeving kunt krijgen’, maar ik denk niet dat je daar iemand wijzer of bewuster mee maakt. Hoe graag ik ook naar kookprogramma’s kijk: het zijn slech­te­ri­ken, vinik.

  3. hear hear! Ook ik was ver­bijs­terd toen er laatst in een culinair programma gerept werd over die ‘heerlijke Vic­to­ria­baars’. Iedereen moet die docu gaan kijken!!

  4. Zover ik weet komt alle vic­to­ria­baars uit het Vic­to­ria­meer, anders zou het toch geen vic­to­ria­baars zijn?
    Heb die docu eens in het midden van de nacht gezien, toen ik ambras had met mijn vent en uit pure kop­pig­heid niet naar bed wou…
    Geloof, me dan komt het mogelijk nog harder aan…
    Geen vic­to­ria­baars meer gegeten sindsdien!

  5. Nijl­baar­zen en Vic­to­ria­baar­zen zijn een en dezelfde vis, dus ik durf niet te garan­de­ren dat ze allemaal uit het Vic­to­ria­meer komen, maar ik sluit het niet uit. Edoch, ik dacht: laat ik voor­zich­tig for­mu­le­ren om de rest van mijn argu­men­ten niet te onder­mij­nen. ;)
    En nee, ik eet ze ook niet meer.

  6. Goh.… ik ben verrast…ik heb nog maar kort­ge­le­den op mijn zojuist begonnen punt.nl blogje een heel relaas geschre­ven naar aan­lei­ding van een docu­men­tai­re die ik zag op Canvas m.b.t. dit onderwerp! (onder het kopje Cele­bri­di­o­te­rie). Ik was werkelijk geschokt! Goed dat u dit onderwerp aansnijdt en daarbij ook een ver­ant­woor­de­lijk­heid voor de alom tegen­woor­di­ge t.v.koks weglegt. Ik geloof dat veel mensen het leuk vinden om hen in de weer te zien met vlees, vis en aldies meer. Het schijnt al helemaal komisch te zijn als ze hun gerechten dan ook nog weten te vermengen met een behoor­lijk aantal eetlepels vloeken ^_^ Zij bereiken op deze eigen wijze toch veel mensen en zouden op die manier een sausje bewust­wor­ding over hun heer­lijk­he­den kunnen uit­schen­ken… Hopelijk lezen de koks, naast allerlei kook­boe­ken ook uw weblog.….….
    Een-laat-op-de-avond-grt,
    Guin­ne­ve­re

  7. Toeval bestaat.….niet… denk ik…Kent u het boek van C.V.Jung over syn­chro­ni­ci­teit???? Maar goed dat is weer een heel andere discussie… Wellicht wordt deze nog eens een andere keer gevoerd… Alle ont­moe­tin­gen en erva­rin­gen beleef je immers niet voor niets… Dit idee werd dus eigenlijk weer eens bevestigd doordat er dan ineens een aantal dingen samen­ko­men.…. Zeker toen ik van­och­tend tijdens het radio­nieuws opving dat er per jaar voor 256 miljoen euries afval­voed­sel wordt weg­ge­sme­ten (alleen al door alle Neder­land­se res­tau­rants tezamen…). Maaaaaaf… Dan komt het item; ver­ant­woor­de­lijk­heid van koks, weer in een geheel ander en breder daglicht te staan… Hoe ouder en “wijzer” ik word.… hoe minder ik van deze wereld lijk te begrijpen :–(

  8. ik denk niet dat mensen rondom het vic­to­ria­meer er beter van worden wanneer wij geen vic­to­ria­baars meer kopen. en de kop van een zoet­wa­ter­vis is erg lekker. vooral de ogen.

  9. @ Jpop: Het gaat mij niet om het niet eten, het gaat me om bewust­wor­ding. Als de hele wereld praat over de slechte situatie aan het Vic­to­ria­meer dan kan er iets goeds gebeuren, als iedereen zijn schouders ophaalt en lekker oogjes gaat eten niet.
    Het was ver­moe­de­lijk niet de boycot waardoor Zuid-Afrika destijds de apartheid afschafte, maar de boycot droeg bij aan de bewust­wor­ding. En uit­ein­de­lijk had de col­lec­tie­ve ver­ont­waar­di­ging wel degelijk invloed op het afschaf­fen van apartheid. Ik vind dat wij allemaal, maar tv-koks zeker, ver­ant­woor­de­lijk zijn voor het gebrek aan aandacht voor zulke dingen.
    Overigens wilde ik niet alle zoet­wa­ter­vis­sen in de ban doen hoor.

  10. Bravo ‚zezunja. Maar om het momentum te geven zou de brief in meerdere media in de lezers­ru­biek ’ inge­zon­den brieven’ opgenomen moeten worden. Of middels een beamer uit­ver­groot tegen de muur van eer­ste­klas gour­met­vreet­plek­ken zoals hoofd­sta­ti­ons van spoor en vlieg­tui­gen. Zodat de verladers en de haven­ar­bei­ders het lezen. Het EU Par­le­ments­ge­bouw en de sterrenresto’s eromheen waar de moderne ambtenaar zich de vetpens volvreet om in vorm te blijven en de koersen hoog te houwen. En het Paleis van de Bescherm­de Ondeugd te Brussel uiteraard want wat de koning Immu­ni­cli­to­rii vreet is goed genoeg voor zijn onder­da­nen die het opvissen, fileren, invriezen, stapelen en per con­tai­ners vol per omme­gaan­de naar de kraak­hel­de­re kook­kel­ders en artis­tie­ke handen van de brigade aan erkende wereld­ver­maar­de topkoks die de exquise smaak­pa­pil­len van de waardige dames en heren aan het hof en bij gele­gen­heid de barokke buffetten van de han­de­laars met politieke maskers en hun chauf­feurs klaar­ma­ken.
    Maar een dikke pluim voor je dapper verzet -al is het bijna boe­ken­week Lof der Zotheid en kleppert en rammelt Don Quichotte door mijn dromen- tegen de oeverloze hedonie en gebor­neerd­heid en de tot instituut geworden blase houding van de gemid­del­de (groot)consument, de europese tvkijker die de eigen­waar­de tot de aan/ uit knop aan al zijn/haar mas­jien­tjes beperkt. Ge weet toch, de mens denkt niet na, dat doen paarden beter.

  11. Centraal Afrika is zo onge­loof­lijk gecom­pli­ceerd. Als de kolo­ni­sa­tie en de nasleep daarvan ergens zijn ugly face laat zien is het wel het grote meren gebied. Diamanten, uranium, coltan(dat goedje dat wij nodig hebben voor onze pc, xbox en mobieltje), hutu’s, tutsi’s, frans­ta­li­gen, engels­ta­li­gen, enorme bevol­kings­druk. Ik zou liever zien dat we het helemaal anders deden met Afrika of wellicht helemaal niets. Ik hoorde iemand eens zeggen dat Afrika voor het westen die leuke rommelige ach­ter­tuin is waar je voor weinig altijd wel wat leuks kunt vinden. Ik begrijp je volkomen hoor, maar ik denk dat die mis­stan­den in Centraal Afrika meer met de mineralen te maken hebben dan met de baarzen.

  12. Daarin heb je denk ik gelijk. En toe­ge­ge­ven: mijn ver­ont­waar­di­ging is altijd selectief, maar ik wil op mijn eigen kleine vierkante cen­ti­me­ter toch enigszins bijdragen aan iets als betrok­ken­heid of bewust­wor­ding.

Reageer

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.