Over natuur

In 2015 ging ik aan de rand van de natuur wonen, in 2017 volgde ik een cursus Natuurgids bij CVN Natuurpunt en inmiddels ben ik een gedreven natuurvorser. Dus kreeg de natuur een eigen categorie.

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Fristi, de sluippoes

    Laat me jullie het verhaal van Fristi vertellen. Het is een verhaal van botsende belangen en gewe­tens­vra­gen op een stukje grond van vijftig bij vijftig meter. De zoveelste loy­a­li­teits­cri­sis in mijn leven. Fristi is de buurpoes. Een pikzwarte kat met gele ogen, die als twee druppels water lijkt op onze poes Choco, even zwart, even groot, ware het niet dat Choco’s ogen groener zijn en haar gestalte iets dunner. Fristi heeft een huis­ge­noot die doof is. Hoe die kat heet, weet ik niet, maar ook dat is een zwarte kat, even groot, een iets andere oogkleur en een iets steviger lijf. Drie zwarte poezen van hetzelfde formaat op een klein stukje grond. Met als gevolg: we hebben de afgelopen jaren regel­ma­tig de verkeerde poes gesust dan wel uit­ge­jouwd. Water­pi­stool­tje Het dove huis­ge­noot­je van Fristi zien we niet zo vaak, maar Fristi zien we regel­ma­tig, want een ander belang­rijk verschil tussen Choco en de buurpoes is het karakter. Fristi was niet snel bang te krijgen, er zijn keren geweest dat ik voor haar neus in mijn handen klapte en ze tóch bleef zitten, terwijl Choco al schrikt als je met je ogen knippert. Omdat Fristi geneigd was om ons terras en…

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Het viel niet mee

    De vorige keer had ik het over een grote pad, zo’n dikke, knob­be­li­ge. Die over­leef­de het. Eer­gis­te­ren ging het om een kleintje. Tenminste dat dacht ik toen ik in het donker op het trapje naar de kelder stond. Er zat iets onder mijn slipper, iets dat de grootte had van die schattige padjes die hier altijd over het terras hopsen. Het was te donker om te kijken, dus ik schudde van schrik met mijn voet, slingerde mijn slipper het verre donker in en zag me genood­zaakt op één blote voet mijn slipper uit de duis­ter­nis te redden. In mijn hoofd was het terras inmiddels bezaaid met baby­pad­jes die zich gewillig door mijn ontblote voet zouden laten pletten, waardoor ik me na vier stappen over bobbelige rom­mel­tjes (WAT WAS DAT?!) afvroeg of dat natte dat ik voelde pad­den­bloed was. Onder mijn terug­ge­von­den slipper kleefde geen babypadje, maar ik was er aller­minst van overtuigd dat dat mijn onschuld bewees. Als mijn haastig ingezette horlepiep mijn slipper meters verder had doen neerkomen, dan was dat vermeende babypadje onder mijn voetzool ver­moe­de­lijk ook gelan­ceerd. Gis­ter­och­tend daalde ik het trapje naar de kelder af. Er lag een blaadje. In de vorm van een kikker. Of…

  • Over natuur

    Hier gaat het om: insecten

    Wat je hoort Je hoort eksters en kikkers, die soms krek hetzelfde geluid maken, het zondagse gezoem van een paar vliegende insecten en het wegen­net­werk in het noord­oos­ten van Leuven. Wat je ziet Hier gaat het om. Zie je al die vliegsels? Al die bewegende flie­ber­tjes in beeld. Dat is wat er gebeurt als je je gazon veel minder maait. Beestjes. En die beestjes zijn belang­rijk. Voor ons allemaal. Ze eten en worden gegeten en houden zo al onze eco­sys­te­men draaiende. Als die beestjes ver­dwij­nen, verdwijnt uit­ein­de­lijk alles. Stop dus maar met maaien.   • Meer infor­ma­tie over minder maaien.

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Vijf dingen die ik leerde in mijn cursus Natuur­gids

    1. Iedereen die iets zeker weet, moet je wan­trou­wen De natuur is als voetbal: iedereen heeft er een mening over, maar bijna niemand weet waarover hij het heeft. Als ik naar mezelf kijk: ik wist mijn hele leven hoe een merel klonk, tot ik te maken kreeg met mensen die écht weten hoe een merel klinkt. Toen besefte ik dat ik jarenlang allerlei zwart­kop­pen, tuin­flui­ters en soms zelfs rood­borst­jes op een merel­hoop­je had gegooid. De natuur­gids­cur­sus leidde voort­du­rend tot nede­rig­heid: wat de ene lesgever ons leerde, stelde de volgende weer in vraag en wat wij zeker dachten te weten, lag negen van de tien keer toch een beetje anders. 2. Spoor­zoe­ken en vinden Je kunt als natuur­gids niet alles weten en je kunt in een natuur­gids­cur­sus niet alles leren. Dat is frus­tre­rend, maar een fact of life waar je aan kunt wennen. Wat ik wel heb geleerd is om de omgeving te obser­ve­ren: wat zie je, hoor en ruik je? En wat mag je dan in deze tijd van het jaar ver­wach­ten aan planten en dieren? Een omgeving door­gron­den, is als spoor­zoe­ken: open plekken, jonge scheutjes, bloeiend kruid, bast‐ en blad­scha­de, druppels, pluisjes, zaadjes, eitjes, knaag­tand­jes en voet­af­druk­ken, alles telt…

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Eat that, ekster

    We wilden de mezen iets bieden dat niet in twee flinke happen door een kraai of ekster verorberd kon worden, dus toen we ergens van die silootjes vonden, schaften we die aan. Voedersilo’s hebben heel kleine snoep­gaatjes zodat kraai­ach­ti­gen hun snavel er niet in krijgen. Tenminste, dat is het idee. Vorig jaar maakte ik een video met daarin een iets beter beeld van wie er zoal komt eten. • Er wordt veertig dagen geblogd in blogland, dit is dag 18.

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Mos­sel­e­las­ti­ci­teit

    Foto: mossel op het pad. Ze hebben de grote vijver leeg­ge­pompt. Voor het eerst in decennia kwam het slijk aan de opper­vlak­te en deze winter lieten de tien­tal­len aal­schol­vers het pro­vin­ci­aal domein links liggen, want als er niets te duiken valt, duiken ze wel ergens anders.  Alles ver­an­der­de. De meer­koe­ten ver­trok­ken naar de kleine visvijver, de eenden zochten ruzie in de watertjes achter het zwembad, en in de grote vijver – bij ons thuis ook wel het meer genoemd – zagen we ineens dagenlang vijf witte zil­ver­rei­gers balan­ce­ren op één been, want die houden wél van enkeldiep water. Ook de kraaien ver­an­der­den. In plaats van kleine vogeltjes op te jutten en hun fors­bol­len te tonen aan volwassen eksters zagen we ineens een heel andere dag­be­ste­ding: mosselen eten. En dat is nog geen sinecure als kraai, want de flinke snavel waarmee ze eikeltjes in de grond ver­stop­pen of jonge meesjes uit hun nest plukken, blijkt niet handig genoeg voor het open bikken van een vast­hou­den­de mossel. Minu­ten­lang hebben we de afgelopen maand mogen aan­schou­wen hoe ze de verharde paden gebruik­ten als breek­ij­zer. Hoe ze eerst de mosselen uit de modder opdiepten, of er een afpakten van een zwakke meeuw, hoe ze…

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    De beste wensen

    Vorig jaar maakten we de kikkers in al onze ijve­rig­heid dood, deze winter laten we alles op zijn beloop. We zijn niet gaan kijken, hebben het ijs geen strobreed in de weg gelegd en pas als de kikkers uit hun win­ter­slaap ontwaken, zullen we weten hoeveel witte buiken er op de bodem van de mortelbak blijven liggen. Dit jaar begon ik aan een cursus Natuur­gids. ‘Waarom wil je zoiets wreeds als de natuur bestu­de­ren’, vroeg mijn beste vriend. Wannes zegt dan: ‘Maar het is toch ook mooi, dat natuur?’ Ik twijfel nog. Hoe meer kennis je hebt, hoe beter je weet dat er weinig moois aan is. Tien eitjes van een pim­pel­mees in je nestkast is al een stuk minder leuk als je bedenkt dat – als de eitjes al uitkomen – slechts 10 procent het eerste jaar overleeft. In mei mochten we dat aan den lijve onder­vin­den toen we dachten dat het leuk was om getuige te zijn van het uit­vlie­gen van de pim­pel­mee­s­jes op ons terras. (tip: kijk tot het einde) Overigens bleek er ook een naar binnen te zijn gevlogen (daar kwamen we na het filmpje achter). Toen ik een hoop gefladder in de keuken hoorde, deed…

  • Columns,  Over natuur

    Enige wenken tegen doem­den­ken

    Stelt u het zich voor: aan het eind van het Journaal, na het weer­be­richt, komt er voortaan een psy­cho­loog in beeld die enkele tips geeft over hoe u kunt omgaan met het wereld­nieuws, met de problemen van deze tijd en de zaken waar u zich zorgen om maakt. Een soort humeur­be­richt, waardoor u niet over­span­nen raakt door het slechte nieuws dat u zojuist heeft moeten incas­se­ren. Het klinkt misschien vreemd, maar ik meen het serieus. In deze tijden van zenuw­slo­pen­de nieuws­stro­men blijkt uit steeds meer onder­zoe­ken dat de burger bevriest als het hem te veel wordt. De waanzin wordt eerder genegeerd dan bestreden. En als het aankomt op vechten, vluchten of bevriezen, rolt het balletje steeds vaker linea recta naar het holletje van de weerloze pas­si­vi­teit. Neem de vierde nationale klimaat­enquête, waarvan de resul­ta­ten onlangs openbaar werden gemaakt. De Belg is zeer bezorgd om het milieu, zelfs bezorgder dan om ter­ro­ris­me, kanker of armoede, maar toch hebben de meeste Belgen de afgelopen vier jaar hun gedrag niet sig­ni­fi­cant aangepast om kli­maat­ver­an­de­ring tegen te gaan. Ze zijn het wel van plan, zeggen ze, maar nu even niet. De Belg bevriest door de kli­maat­op­war­ming. Er werd al vaak voor gewaar­schuwd: vertel de…

  • Columns,  Over natuur

    Omdat vrijheid lucht in je hoofd geeft

    Bos­wach­ter Floris uit Breda in Noord‐Brabant liet gisteren via sociale media weten dat hij een illegale boomhut in zijn bos door de vingers zou zien. Hij schreef: ‘Soms is het gewoon heel erg goed om dingen te doen die niet mogen.’ De bos­wach­ter had ook een foto verspreid en een afbeel­ding van de plastic brief die hij op de hut had gespij­kerd. ‘Beste Hut­be­wo­ners, Wat hebben jullie een ont­zet­tend mooie hut gemaakt! Eigenlijk mag het hier niet, maar de bos­wach­ter laat hem staan als jullie je hieraan houden: bouw met natuur­lij­ke mate­ri­a­len, gebruik alleen takken die op de grond liggen, ruim je afval netjes op, haal schommels en ladders weg, en bouw niet hoger dan ander­hal­ve meter. Zijn laatste voor­waar­de was: ga vooral heel veel bui­ten­spe­len! Er kwam lucht in mijn hoofd, want wat is het heerlijk als dingen gewoon mógen. En hoe mooi zou het zijn als we wat vaker zouden horen: ga je gang! Doe maar! Áls je maar bui­ten­speelt! Ik weet dat België bij uitstek het land is waar men graag dingen door de vingers ziet, maar juist bui­ten­spe­len wordt nogal bemoei­lijkt. Zo is het park achter mijn huis om negen uur ‘s avonds gesloten, ook in…

  • Columns,  Over natuur

    De teloor­gang van de keu­zestress

    Op de weten­schaps­pa­gi­na van De Standaard stond gisteren een antwoord op de vraag waarom er dit jaar na een lange rit naar het zuiden zo weinig dode insecten op de autoruit zaten. Ik hoefde het antwoord niet te lezen, want ik wist het al, en als u een beetje heeft opgelet de afgelopen jaren, dan weet u het ook. ‘Komt het door het asfalt?’ vroeg de vra­gen­stel­ler. ‘Of door pesticide in de berm?’ Nee, was het antwoord van de navorser, het is veel banaler. Er zíjn gewoon minder insecten, niet alleen op de auto­stra­de, maar overal. Hoewel er weinig onderzoek is gedaan, lijkt het erop dat in sommige delen van Europa het aantal insecten met de helft tot wel driekwart is afgenomen. Ik dacht aan juni jongst­le­den, toen ik bij een tank­sta­ti­on in de Bourgogne met mijn kopje koffie op de stoeprand was gaan zitten. Ik ver­wacht­te het beeld dat ik al jaren kende: naast me op de stoeprand zouden de plaat­se­lij­ke mussen hun posities innemen, met goed zicht op de autor­oos­ters vlak boven de voor­bum­per. Ze zouden zij­de­lings heen en weer trippelen, zoals ik ook doe als ik in keu­zestress voor een buffet sta. Na wat dubben, zouden ze…

  • Columns,  Over natuur

    De impuls­aan­koop van een nieuwe iden­ti­teit

    Gis­ter­och­tend ontving ik een mail. ‘Beste Maartje, Hartelijk dank voor je inschrij­ving voor de Dagcursus Natuur­gids die start in september 2017.’ Ik schrok even. Natuur­gids? Ik? Maar toen wist ik het weer. Dit weekend stuitte ik tijdens een rond­hang­ses­sie op Facebook op een inten­sie­ve cursus natuur­gids. Na vijf minuten in dubio maakte ik het inschrijf­geld over. Daarna was de wer­ke­lijk­heid weer tus­sen­bei­de gekomen en vergat ik mijn nieuwe toekomst. Totdat ik de mail ontving. Ik … Natuur­gids … Ik weet niet hoe het u vergaat, maar als ik in mijn leven iets doe dat me een nieuwe titel oplevert, dan duurt het enige tijd voordat de ruimte tussen mij en de nieuwe titel volledig is opgelost. Zo ging dat toen ik ‘kok’ werd, later bij de titel ‘jour­na­list’. en nog weer later toen ik me ‘schrijver’ ging noemen. Er was altijd het gevoel dat het over iemand anders ging als die termen gebruikt werden. Dat geldt ook voor de titel ‘natuur­gids’. De luis­te­raars die mijn Mid­dag­jour­naal van gisteren over de dode kikkers hebben gehoord, zullen begrijpen: er zit op zijn zachtst gezegd wat ruimte tussen mij en de titel ‘natuur­gids’. Toe­ge­ge­ven, ik heb niet alles tegen. Ik heb een grote…

  • Columns,  Over natuur

    We hebben de kikkers vermoord

    We hebben de kikkers vermoord, mijn man en ik. Tenminste, we houden het voor mogelijk dat we de kikkers hebben vermoord. Ze zijn in elk geval dood, en we mogen niet uit­slui­ten dat wij ze met al onze goede bedoe­lin­gen over de kling hebben gejaagd. We ontdekten het een paar weken geleden. Zes kikkers lagen op hun rug op de bodem van de inge­gra­ven mortelbak die dienst doet als mini­vij­ver. Roerloos, met hun witte buiken omhoog, hun pootjes strak gespannen, alsof ze net de sprong van hun leven hadden gemaakt. Als je wel eens een bord kik­ker­bil­le­tjes hebt gezien, weet je welke houding ik bedoel. Eerst twij­fel­den we nog. Waren ze wel dood? Ik had eens gelezen dat je kikkers in win­ter­slaap nooit uit de vijver moet vissen, omdat je daarmee het risico loopt dat ze sterven door het lucht­druk­ver­schil. Maar was dit niet een heel merk­waar­di­ge win­ter­slaap? Zo op hun rug? Met hun witte buik goed zichtbaar voor hongerige reigers? Omdat we nogal stadse types zijn, googelen we ons meestal door de ver­zor­ging van ons natuur­schoon. Onze zoek­ge­schie­de­nis is een aan­een­scha­ke­ling van ‘rid­der­spoor zaaien wanneer?’ en ‘egel gebroken poot, wat nu?’ Maar die zoekmachine‐ijver is waar­schijn­lijk het grote probleem.…

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Mijn con­ser­va­tie­ve hoofd en het uit­ge­been­de bosschage

    Terwijl ik dit schrijf kleppert er een specht tegen een boomstam en toen ik van­och­tend opstond was een bosuil zijn ter­ri­to­ri­um aan het afbakenen met zijn oehoe­ge­roep, kortom: ik heb geen klagen. Toch is dat exact wat ik ga doen, want als het om natuur gaat ben ik behoudend; als er een dier in mijn tuin zit dan beschouw ik dat als een defi­ni­tie­ve factor. Wanneer ik bij­voor­beeld een eekhoorn zie, heb ik vanaf dat moment een eekhoorn in de tuin, ontdek ik een egel, dan betekent dat dat ik een tuin met egels heb, en zie ik padden, dan zitten er dus padden in de tuin. Voor mij is dat dan geenszins van tij­de­lij­ke aard, voor mij is dat voorgoed. De afgelopen week werd mijn wens om alles bij het oude te houden danig op de proef gesteld. Toe­ge­ge­ven, ik voel me gauw tekort­ge­daan als het op dieren aankomt. Ik herinner me dat ik in de zomer maan­den­lang uit mijn humeur was omdat de kleine vogeltjes uit het vroege voorjaar zich niet meer lieten zien. En Wannes en ik breken al de hele winter als het gevroren heeft het ijs in de vijver, omdat in onze ver­beel­ding de kikkers die er…

  • Over natuur,  Stukjes in het wild

    Jaar­over­zicht 2016

      Omdat mijn werk vrijwel alleen maar bestaat uit lezen en schrijven, probeer ik tijdens vrije dagen mijn let­ter­con­sump­tie een beetje te beperken. Dan doe ik doorgaans dingen die ik minder goed kan, zoals websites maken, muziek, teke­nin­gen, of een krui­den­tuin. Deze kerst­va­kan­tie besloot ik iets te doen met de 148 video’s die 2016 me had opge­le­verd. In 2010 deed ik ook al eens zoiets en ik her­in­ner­de me dat het bevre­di­gend was om al je filmpjes uit één jaar nog eens te bekijken met een goede reden. Het probleem is: ik kan niet alleen niet goed monteren, het materiaal dat ik mezelf aanlever is ook nog eens tamelijk waar­de­loos. Zo ben ik een ouder­wet­se staand­beeld­fil­mer, ik zie slecht waardoor ik bij bruine beesten in bruine natuur niet voldoende scherp­stel. De iPhone‐camera weet zich geen raad met 80 procent van de licht­si­tu­a­ties en ik kan enorm slecht overweg met de iPhone‐video‐interface (zie het einde van dit filmpje) waardoor ik de beste beelden vaak net niet heb. Kortom: dit filmpje is een wor­ste­ling met alles wat ik niet kan. Geniet ervan. Zet je geluid aan, je scherm groot en let goed op.